BÀI CHỦ Thứ Năm, 05/05/2011-10:02 AM
Số 231: Khủng bố hậu bin Laden
Đồ họa miêu tả chiến dịch tiêu diệt bin Laden.
Cái chết của Osama bin Laden rõ ràng là một cú giáng mạnh vào vị thế và sức mạnh của Al-Qaeda, đồng thời sẽ đem lại cho Mỹ những lợi thế mới. Thế nhưng, việc Bin Laden bị tiêu diệt có phải là dấu hiệụ để nước Mỹ có thể kết thúc cuộc chiến chống khủng bố trên phạm vi toàn cầu đã gây ra bao hệ lụy cho họ trong nhiều năm qua?

Ngày 01/5/2011, Tổng thống Mỹ Obama đã lên truyền hình tuyên bố với người dân Mỹ và toàn thế giới rằng: Hoa Kỳ đã tiêu diệt được tên trùm khủng bố quốc tế nổi tiếng nhất và "Cái chết của Bin Laden đánh dấu một thành tựu quan trọng nhất tính đến thời điểm này trong các nỗ lực của chúng ta nhằm đánh bại Al-Qaeda.". Nhưng rõ ràng, các hoạt động ngoại giao, quân sự và nhất là tình báo của Hoa Kỳ càng cần phải được đẩy mạnh hơn nữa nhằm đạt đến mục tiêu cuối cùng là đánh bại Al-Qaeda cũng như các tổ chức khủng bố quốc tế khác.

Tội ác chấn động toàn cầu

Nhìn lại cuộc đời của Osama Bin Laden, các nhà phân tích đều có chung một nhận định rằng: Một trong những thành công lớn nhất của trùm khủng bố này là đã thành lập được một tổ chức có đủ điều kiện để có thể bao bọc, chở che cho hắn khỏi những cơn hoạn nạn. Khi Bin Laden và một số cộng sự thành lập Al-Qaeda vào năm 1988, tổ chức này vẫn còn hết sức nhỏ bé và phải sống nhờ vào các nguồn viện trợ đến từ các ông trùm của Ả rập Xêút. Những năm sau đó, Al-Qaeda đã dần lớn mạnh, đủ sức để hậu thuẫn cho các cuộc nổi dậy tại thế giới Hồi giáo và quảng bá các khẩu hiệu tuyên truyền nhằm tạo dựng những quan điểm ủng hộ họ trong hàng triệu người dân khắp thế giới; nhưng nổi bật hơn cả, Al-Qaeda đã tiến hành hàng loạt vụ khủng bố gây chấn động toàn cầu, giết chết hàng ngàn người dân vô tội cũng như gây thiệt hại hàng tỷ USD. Tội ác của Al-Qaeda trải khắp các châu lục: Từ vụ tấn công vào Trung tâm thương mại Thế giới tại New York năm 1993 khiến hàng ngàn người bị thương vong, vụ đánh bom vào Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Tanzania và Kenya năm 1998 làm thiệt mạng khoảng 300 dân thường vô tội cho đên vụ tấn công vào tàu khu trục U.S.S Cole của Mỹ năm 2000 giết chết 17 thủy thủ. Nhưng đáng chú ý nhất vẫn là vụ khủng bố ngày 11/9 tại Mỹ cướp đi sinh mạng của 3000 người và là sự kiện châm ngòi cho cuộc chiến chống khủng bố toàn cầu của Washington. Đó là chưa kể đến những ảnh hưởng của Al-Qaeda đã gây ra hiệu ứng lan truyền, thúc đẩy chủ nghĩa khủng bố toàn cầu phát triển và lan rộng khắp thế giới trong những năm qua. Tất cả những hoạt động đó của Al-Qaeda đều có bóng dáng của Osama bin Laden - Người trực tiếp lãnh đạo và truyền cảm hứng cho những môn đồ của mạng lưới khủng bố này trên toàn thế giới.

Thắng lợi bước đầu

Giờ đây, Bin Laden đã bị tiêu diệt. Thực tế này sẽ đem lại những thuận lợi nhất định cho nỗ lực chống khủng bố toàn cầu.

Trước hết, Al-Qaeda sẽ vấp phải một khoảng trống quyền lực không dễ gì bù đắp được: Bin Laden không phải là một thủ lĩnh khủng bố bình thường. Những người đã từng tiếp xúc với hắn có thể nhận định rằng Bin Laden là một người khiêm tốn và nhún nhường trong cư xử, là một nhà triệu phú cuồng tín có thể đánh đổi cả tài sản và mạng sống của mình để phục vụ đức tin. Hắn có khả năng thuyết phục người khác cao độ, đến nỗi có rất nhiều người chỉ cần theo dõi các đoạn video của Bin Laden phát tán trên Internet là có thể sẵn sàng "tử vì đạo". Bên cạnh đó, một trong những đặc điểm quan trọng nhất trong tính cách của Bin Laden là có khả năng khoan dung đối với những quan điểm bất đồng với hắn trong cộng đồng những kẻ cực đoan. Tóm lại, Bin Laden có rất nhiều tố chất của một nhà lãnh đạo tài ba.

Những người có khả năng kế nhiệm Bin Laden không có được nhiều ưu điểm như hắn. Việc thiếu đi một nhân vật lãnh đạo đủ tầm có thể tạo ra những rạn nứt trong mạng lưới khủng bố toàn cầu này. Những chi nhánh của Al-Qaeda tại Yemen, Algeria và nhiều nơi khác sẽ trở nên độc lập và bớt phụ thuộc vào nhánh chính hơn, từ đó làm giảm bớt sức mạnh tổng hợp của Al-Qaeda trên bình diện toàn thế giới.

Thứ hai, sự sống sót dai dẳng của Bin Laden sau rất nhiều cuộc tấn công, truy lùng của Mỹ đã trở thành một trong những thành công của tổ chức Al-Qaeda. Trong suốt một thập niên qua, từ sau sự kiện 11/9, Bin Laden và đồng sự của hắn đã không ngừng tổ chức các cuộc tấn công khủng bố trên thế giới và đưa ra những lời tuyên bố, kêu gọi chống Mỹ trên các phương tiện truyền thông đại chúng. Hắn đã gửi một thông điệp đến toàn thế giới rằng: Nước Mỹ, với khả năng tài chính và kỹ thuật của mình, vẫn không thể tiêu diệt được một con người, mà trong mắt của những người ủng hộ hắn, đã nhận được sự che chở từ các bậc thánh thần. Bin Laden đã trở thành một biểu tượng trong thế giới Ả rập và Hồi giáo về tinh thần chống Mỹ. Cái chết của "thần tượng" Bin Laden sẽ chấm dứt những ảo tưởng trên của nhiều người, đồng thời gửi đi một thông điệp hoàn toàn khác đến thế giới: Mỹ sẽ không ngừng truy lùng, tìm diệt kẻ thù của họ, bất kể kẻ thù đó là ai.

Thứ ba, sự kiện Bin Laden bị tiêu diệt có vẻ đến rất đúng lúc khi làn sóng biểu tình đòi dân chủ đang lan tỏa khắp thế giới Ảrập - từ Ai Cập cho đến Tunisia. Thông qua những cuộc biểu tình này, nhiều người muốn bày tỏ rằng: Người Ả rập có thể làm chủ được số phận của họ và có thể mang lại những thay đổi trong xã hội một cách ôn hòa. Quan điểm trên sẽ rất khác biệt đối với lập trường của những kẻ khủng bố cực đoan và các tổ chức như Al-Qaeda sẽ mất đi khá nhiều người ủng hộ do họ đã tìm được một mẫu hình khác có thể đưa họ đến với thành công trong cuộc sống. Với nhiều thanh niên Ả rập, việc tham gia các cuộc biểu tình ôn hòa như vừa qua có lẽ sẽ ít đổ máu hơn và hiệu quả hơn so với việc dấn thân vào con đường "tử vì đạo" của các tổ chức khủng bố, nhất là khi Al-Qaeda đã mất đi người lãnh đạo uy tín nhất của mình.

Cuộc vui dài được bao lâu?

Tuy vậy, sau cái chết của Bin Laden, trong ngắn hạn có thể dự đoán rằng các hoạt động khủng bố trên thế giới sẽ gia tăng nhằm trả thù cho thủ lĩnh Al-Qaeda. Bên cạnh tuyên bố chiến thắng ngày 1/5, ngay lập tức, Mỹ cũng đã lên tiếng cảnh báo công dân của mình về các vụ tấn công trả đũa của Al-Qaeda, đồng thời đặt toàn bộ các Sứ quán Mỹ trên thế giới trong tình trạng báo động. Các nhân vật chóp bu còn lại của mạng lưới khủng bố này sẽ cố gắng tổ chức các vụ tấn công vào bất cứ mục tiêu nào phù hợp để chứng minh rằng Al-Qaeda vẫn còn tồn tại và không dễ dàng bị đánh bại. Những mục tiêu "mềm" - không được bảo vệ nghiêm ngặt - rất dễ lọt vào tầm ngắm của Al-Qaeda do chúng đang cần những vụ khủng bố gây hiệu ứng "tức thì" và không mất nhiều thời gian để chuẩn bị. Cuối tháng trước, những tài liệu bị trang Wikileaks tiết lộ cho hay Bin Laden đã lên tiếng cảnh báo rằng Al-Qaeda sẽ tiến hành một cuộc tấn công hạt nhân nếu ông ta bị bắt.

Nhiều nguồn tin cho hay Al-Qaeda trước mắt sẽ được điều hành bởi một Hội đồng Lãnh đạo, sau đó, một thủ lĩnh mới sẽ được quyết định lựa chọn để lãnh đạo tổ chức khủng bố này. Theo báo điện tử Asia Times Online, một số cộng tác viên nằm vùng của tờ báo này tại khu vực bộ lạc phía Bắc Waziristan - Pakistan cho biết Al-Qaeda đã triệu tập một số thành viên của mình để nhóm họp tại thị trấn Mir Ali nhằm tính toán những chiến lược sắp tới. Theo thông tin của những cộng tác viên này, các cuộc họp đều thống nhất sẽ tiến hành ngay lập tức các cuộc trả đũa dữ dội nhằm vào Pakistan, đồng thời hủy bỏ tất cả các thỏa thuận ngừng bắn với Quân đội Pakistan. Cũng theo Asia Times, việc Bin Laden bị tiêu diệt sẽ làm sống lại các chiến dịch khủng bố quốc tế chống lại Phương Tây vốn bị đóng băng sau các cuộc cách mạng tại thế giới Arập từ đầu năm đến nay.

Bên cạnh đó, công bằng mà nói, trong những năm qua, Bin Laden đã trở thành một nhân vật mang tính chất biểu tượng hơn là một lãnh đạo thực sự của Al-Qaeda - hầu hết các hoạt động của tổ chức khủng bố này đang được điều hành bởi Ayman al-Zawahiri cùng nhiều tay sai đắc lực khác của Bin Laden. Chủ nghĩa khủng bố xuyên quốc gia sẽ không chết. Vai trò xuyên quốc gia của Al-Qaeda đã dần được chuyển giao cho các tổ chức khu vực như Al-Qaeda ở bán đảo Ả Rập hay Lashkar e Taiba (Pakistan), theo lời nhà phân tích Sajjan Gohel thuộc Tổ chức châu Á - Thái Bình Dương. Chính vì vậy, có thể nhận định rằng các cơ chế hoạt động của tổ chức khủng bố này cũng sẽ không có nhiều thay đổi sau khi Bin Laden chết.

Không phải bước ngoặt

Sẽ là sai lầm nếu cho rằng cái chết của Bin Laden đồng nghĩa với sự kết liễu al-Qaeda nói riêng, chủ nghĩa khủng bố toàn cầu nói chung. Cơ cấu các mạng lưới khủng bố, trong đó có al-Qaeda mang tính phân quyền cao, cả về tài chính, hoạch định chiến lược và tổ chức các vụ sát hại. Mặc dù Bin Laden đã bị tiêu diệt nhưng vẫn còn những kẻ kế vị của hắn trong al-Qaeda và những tên cầm đầu các tổ chức khủng bố tự trị tại Yemen, Somalia và các quốc gia khác. Vì thế chủ nghĩa khủng bố vẫn tiếp tục tồn tại, thậm chí trước mắt sẽ diễn biến phức tạp hơn bởi sau khi Bin Laden bị triệt hạ, chắc chắn mạng lưới khủng bố toàn cầu sẽ nỗ lực hơn nữa để chứng minh khả năng đối đầu với phương Tây.

Bên cạnh đó, diễn biến vừa qua một lần nữa chứng minh rằng Pakistan, nơi tồn tại nhiều tổ chức khủng bố nguy hiểm, vẫn chưa thể là một đối tác toàn diện của Mỹ trong cuộc chiến chống khủng bố. Một số thành viên chính phủ tiếp tay cho chủ nghĩa khủng bố, một bộ phận khác thì thiếu năng lực. Thực tế này khó có khả năng thay đổi. Do đó, quân đội Mỹ vẫn tiếp tục phải tiến hành các hoạt động độc lập như điệp vụ tiêu diệt Bin Laden vừa qua.

Cái chết của Bin Laden, người từng bị Mỹ treo giải thưởng 50 triệu USD cho ai bắt được hắn dù còn sống hay đã chết, là thắng lợi bước đầu hết sức quan trọng trong cuộc chiến chống khủng bố toàn cầu. Tuy nhiên, đây chỉ là một cột mốc chứ chưa thể xem là một bước ngoặt trong cuộc chiến chưa rõ hồi kết và chưa thể tiên đoán thời điểm tuyên cáo chung đối với chủ nghĩa khủng bố. Chính ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton cũng tuyên bố: "Ngay cả khi chúng ta chào đón dấu mốc quan trọng này, chúng ta không nên quên là cuộc chiến chống al-Qaeda và hành vi khủng bố của họ sẽ không chấm dứt với cái chết của bin Laden". Thủ tướng Đức Angela Merkel thì cho rằng: "Cái chết của Bin Laden là thắng lợi của các thế lực hòa bình, nhưng điều đó không có nghĩa chủ nghĩa cực đoan đã bị đánh bại"

Sự ra đi của Bin Laden mang ý nghĩa biểu tượng nhiều hơn ý nghĩa thực tế bởi tính chất và cường độ của cuộc chiến hầu như không thay đổi. Có chăng chỉ là chút hụt hẫng ban đầu của mạng lưới al-Qaeda khi tạm thời thiếu người lãnh đạo tối cao; sự khích lệ tinh thần cho binh sỹ và chỉ huy Mỹ, kèm theo những toan tính về chính trị của phe Dân chủ trong bối cảnh cuộc bầu cử 2012 đang đến gần. Thời điểm người dân Mỹ và cộng đồng quốc tế có thể ca khúc ca khải hoàn trước chủ nghĩa khủng bố còn chưa tới.

Trung Nguyên

Ý kiến

Tổng thư ký Liên Hợp Quốc, ông Ban Ki-moon: "Cái chết của bin Laden là mốc có ý nghĩa lớn lao trong cuộc chiến chống chủ nghĩa khủng bố toàn cầu. Những tội ác của mạng lưới khủng bố Al Qaeda động chạm tới phần lớn lục địa trên hành tinh, mang tới thảm kịch và tước đoạt mạng sống của hàng nghìn người đàn ông, phụ nữ và trẻ em. Đây là một ngày đáng nhớ đối với nạn nhân của chủ nghĩa khủng bố và gia đình họ".

Tổng thống Mỹ Barrack Obama: "Cái chết của bin Laden đánh dấu thành quả to lớn nhất trong nỗ lực chống Al Qaeda của nước Mỹ. Tuy nhiên, cái chết của y không đặt dấu chấm hết cho nỗ lực chống khủng bố của chúng ta. Chắc chắn Al Qaeda sẽ tiếp tục thực hiện những cuộc tấn công nhằm vào Mỹ. Chúng ta phải, và sẽ tiếp tục đề cao cảnh giác ở cả bên trong lẫn ngoài đất nước. Trong quá trình chống chủ nghĩa khủng bố, chúng tôi muốn nhắc lại rằng Mỹ không, và sẽ chẳng bao giờ, đối đầu với đạo Hồi"

Gareth Price, nhà nghiên cứu tại cơ quan phân tích Chatham House, London: "Vì sao Pakistan không phát hiện ra hắn ta đang sống trong một khu du lịch xinh đẹp ngay bên ngoài Islamabad?. Có vẻ như hắn ta được Pakistan bảo vệ. Nếu đúng vậy, sẽ rất khó cho đôi bên (Mỹ - Pakistan) tiếp tục hợp tác. Nếu Pakistan không thể giải thích vì sao họ không biết, mối quan hệ giữa hai bên sẽ trở nên khó khăn".

Tareq al-Zumar, người của nhóm al-Gama'a al-Islamiya, nhóm Hồi giáo từng cầm vũ khí chống Chính phủ Ai Cập vào thập niên 1990: "Bin Laden sẽ trở thành một biểu tượng của cuộc kháng chiến chống bọn chiếm đóng… Việc Mỹ giết Bin Laden sẽ kích động những cuộc báo thù".

Diaa Rashwan, nhà phân tích của Trung tâm nghiên cứu quốc tế và chiến lược tại Cairo: "Thế giới Ảrập đang bận rộn với những sự kiện của riêng nó, những cuộc nổi loạn ở khắp nơi. Có thể trước cuộc nổi loạn ở Tunisia thì cái chết của Bin Laden là quan trọng, nhưng giờ thì không".




Bài liên quan:


In bài này Gửi bài viết
Ý kiến của bạn
Tên của bạn:  
Email của bạn:  
Tệp đính kèm:
Tiêu đề:  
Nội dung:  
    [ Các bài mới ]
    [ Các bài đã đăng ]





    Chùm Bài chủ Thế giới & Việt Nam
    Nguồn nước và An ninh lương thực Cải cách thi cử
    Việt Nam và EU Lãi suất ngân hàng
    Môi trường làng nghề NATO đang vươn vai
    Du lịch liên kết Pháp và châu Âu
    Khắc phục đình trệ Tổng thống Putin 2.0

    Số 234: Khôi phục FDI Số 233: Nhà ở xã hội
    Số 232: Cắt giảm chi tiêu Số 231: Khủng bố hậu bin Laden
    Số 230: Du lịch Biển đảo Số 229: Tái thiết Nhật Bản
    Số 228: Cu-Ba đổi mới Số 227: Dự báo động đất
    Số 226: Kịch bản Libya Số 225: Mặt trái hạt nhân
    Trang chủ Giới thiệu Liên hệ tòa soạn Liên hệ quảng cáo Đặt làm trang chủ