Kể từ Hội nghị lần thứ nhất tổ chức tại Tokyo năm 2009, Hội nghị Cấp cao Mekong – Nhật Bản đã trở thành một Diễn đàn thường niên nhằm thúc đẩy hợp tác giữa 5 nước tiểu vùng sông Mekong là Việt Nam, Myanmar, Lào, Campuchia, Thái Lan và Nhật Bản.

Năm 2010, tại Hội nghị lần thứ II tại Hà Nội, dưới sự chủ trì của Thủ tướng nước chủ nhà Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng, 5 nước Mekong và Nhật Bản đã thông qua Tuyên bố chung khẳng định quyết tâm tăng cường hợp tác trong cơ chế Mekong-Nhật Bản vì hòa bình, ổn định và thịnh vượng của Tiểu vùng. Hội nghị lần II đã đánh giá cao việc hiện thực hóa hai sáng kiến của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng nêu tại Hội nghị lần thứ nhất là xây dựng Dự án Trung tâm đào tạo nghề Mekong-Nhật Bản đặt tại Vĩnh Phúc và việc Nhật Bản tài trợ cho các dự án của Ủy hội Mekong nhằm quản lý nguồn nước vào mùa lũ và mùa hạn.

Trải qua 3 kỳ Hội nghị, Lãnh đạo các nước tiểu vùng Mekong và Nhật Bản đã đưa ra nhiều sáng kiến và triển khai hiệu quả một số kế hoạch như Kế hoạch Hành động “Một thập kỷ hướng tới Mekong xanh”, tạo ra các cơ chế hợp tác cụ thể như Hợp tác Hành lang Kinh tế Đông-Tây (EWEC) và Hành lang Kinh tế phía Nam (SEC)… Đồng thời, Lãnh đạo các nước tham gia các kỳ hội nghị luôn bày tỏ mong muốn và sự cần thiết phải tăng cường hợp tác về bảo tồn môi trường để khu vực Mekong có thể chống chọi với thiên tai, thúc đẩy hợp tác về quản lý nguồn nước Mekong và các vấn đề cùng quan tâm khác.

Trên tinh thần đó, Hội nghị lần này sẽ tập trung thảo luận “Chiến lược Tokyo” để thay thế cho “Tuyên bố Tokyo” thông qua tại Hội nghị lần I. “Chiến lược Tokyo” nhấn mạnh tính kết nối của Tiểu vùng, hợp tác cùng phát triển với Nhật Bản, nâng cao đời sống người dân và tính bền vững của môi trường khu vực.

Với việc tham dự Hội nghị lần này, Việt Nam tiếp tục khẳng định mong muốn đẩy mạnh hợp tác trong Tiểu vùng, khẳng định vai trò của mình trong khu vực và trong các cơ chế hợp tác Mekong – Nhật Bản. Trong bối cảnh quan hệ đối tác chiến lược Việt Nam – Nhật Bản tiếp tục phát triển thực chất và sâu rộng, Nhật Bản là đối tác kinh tế, thương mại hàng đầu của Việt Nam, bên cạnh các hoạt động của Hội nghị, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cũng có các cuộc tiếp xúc với Lãnh đạo và giới doanh nghiệp Nhật Bản nhằm đẩy mạnh quan hệ đối tác chiến lược giữa hai nước.

Đức Trí