Bộ Chính trị nhận định: khả năng can thiệp trở lại bằng quân sự của Mỹ rất hạn chế. Nếu ngụy quyền có nguy cơ sụp đổ, ta cần đề phòng Mỹ có thể can thiệp bằng không quân và hải quân để cứu chúng. Khả năng dùng lục quân rất ít. Nhưng dù chúng có can thiệp như thế nào cũng không cứu vãn được ngụy quyền sụp đổ. Tuy nhiên, ngoại giao vẫn sẵn sàng với mọi tình huống. Từ cuối năm 1974 đến đầu 1975, khi giải phóng tỉnh Phước Long và chiếm đài quan sát trọng yếu trên núi Bà Đen, Tây Ninh, Mỹ chỉ gây sức ép từ xa. Ngoại giao VN lên án mạnh mẽ thái độ của Mỹ. Dư luận Mỹ cũng phản ứng mạnh mẽ. Ngày 21/1/1975, Tổng thống G. Ford phải tuyên bố "không có hành động nào khác ngoài việc bổ sung viện trợ cho Sài Gòn".
Đầu năm 1975, cách mạng miền Nam triển khai kế hoạch chiến lược, giành nhiều thắng lợi ở vùng đồng bằng sông Cửu Long và Đông Nam Bộ. Ngày 4/3/1975, chiến dịch Tây Nguyên bắt đầu. Ngày 11/3/1975, Buôn Ma Thuột cơ bản được giải phóng. Ngày 18/3/1975, Bộ Chính trị hạ quyết tâm giải phóng miền Nam trong năm 1975, hướng chiến lược là Sài Gòn. Lúc này, quân Sài Gòn tan rã từng mảng, chính quyền lung lay, Thiệu hoang mang. Dự kiến trước tình hình ấy, Mỹ có thể thay Thiệu để yêu cầu thương lượng thi hành Hiệp định. Ngày 21/3/1975, ngoại giao tăng thêm biện pháp để ngăn chặn những mưu toan cuối cùng của Mỹ và chính quyền Sài Gòn, đòi thay Thiệu bằng một chính quyền tán thành độc lập và dân chủ. Đây chính là bước tấn công bằng ngoại giao nhằm khóa chặt thêm về giải pháp chính trị. Đến cuối tháng 3, khi Huế, Đà Nẵng được giải phóng. Chính quyền Thiệu đứng trước nguy cơ sụp đổ sớm. Ngày 2/4/1975, Mỹ gửi công hàm cho Liên Xô, Trung Quốc đề nghị họp lại Hội nghị quốc tế để bàn việc thực hiện ngừng bắn. Chúng ta làm việc với hai nước bạn để thống nhất bác bỏ đề nghị của Mỹ. Ngày 16/4/1975, Ủy ban Quân lực Thượng viện Mỹ bác bỏ viện trợ bổ sung cho Thiệu. Ngày 18/4, Tổng thống Mỹ ra lệnh di tản người Mỹ khỏi Sài Gòn. Ngày 19/4, qua Đại sứ quán Liên Xô ở Mỹ, Tổng thống Ford gửi "thư thượng khẩn" cho Tổng Bí thư Brezhnev khẩn thiết đề nghị Liên Xô giúp làm thế nào tạm thời có ngừng chiến để người Mỹ di tản. Mấy hôm sau, phía VN trả lời - cũng qua Liên Xô - Việt Nam sẽ không gây trở ngại gì cho việc sơ tán công dân Mỹ khỏi miền Nam.
Khi quân giải phóng áp sát Sài Gòn, một số tin đồn cho rằng sẽ có một chính quyền Sài Gòn thuộc "lực lượng thứ ba" được thành lập để thương lượng vượt qua mùa khô. Để chấm dứt hy vọng cuối cùng của đối phương, ngày 26/4/1975, Chính phủ Cách mạng lâm thời ra tuyên bố đòi "xóa bỏ hoàn toàn ngụy quyền và bộ máy chiến tranh, kìm kẹp của ngụy". Tuyên bố này vượt qua khuôn khổ Hiệp định Paris. Thực chất đây là một tối hậu thư buộc địch đầu hàng. Đúng như ta dự tính, đến 27/4/1975, ông Dương Văn Minh, một nhân vật trung lập, đã đứng ra lập một Chính phủ mới gồm những người thuộc "lực lượng thứ ba" và tuyên bố đòi người Mỹ rút hết, yêu cầu thương lượng và cử đại diện gặp phái đoàn quân sự của Chính phủ Cách mạng lâm thời ở Tân Sơn Nhất. Nhưng ngay từ đêm 26/4, quân ta đã mở chiến dịch lịch sử Hồ Chí Minh, tổng tiến công giải phóng hoàn toàn miền Nam.
Trong những ngày cuối cùng của cuộc chiến, Bộ Ngoại giao đã tham gia giải quyết những vấn đề liên quan đến việc làm thất bại kế hoạch "di tản nhân đạo" của Liên hợp quốc do Mỹ dựng lên; Không chấp nhận các gợi ý đàm phán vớt vát của một số nước trong đó có hành động trung gian muộn màng của Pháp; Để Mỹ di tản những người Mỹ cuối cùng khỏi Sài Gòn trong ngày 28 và 29/4/1975.
H.H (Theo: Lịch sử Bộ Ngoại giao Việt Nam 1945-2010)