Chuyện bốn phương Thứ Tư, 08/08/2012-3:10 PM
Chính trị và Olympic
“Không một hành động mang màu sắc chính trị, tôn giáo hay sắc tộc nào được phép diễn ra tại Thế vận hội”. Đó là điều được ghi trong chương 5 của Hiến chương Olympic.

Tuy nhiên, trong vòng 100 năm qua, nhiều kỳ Thế vận hội không tránh khỏi việc “dính” ít nhiều đến chiến tranh, tẩy chay, chống đối, thậm chí tấn công khủng bố mang đầy màu sắc chính trị. Xin điểm qua một số kỳ Thế vận hội như vậy.

Berlin 1936: Thế giới vẫn chưa thể quên được chuyện Olympic 1936 diễn ra khi trùm phát xít Adolf Hitler vẫn đang nắm quyền. Ủy ban Olympic thế giới (IOC) đã trao vinh dự cho thành phố Berlin tổ chức cuộc tranh tài từ năm 1931, không ai hiểu được tại sao IOC không quyết định dời cuộc đua đến một địa điểm khác sau ngày Đức Quốc Xã lên nắm quyền vào năm 1933. Tài liệu lịch sử cho thấy trong khoảng thời gian từ 1933 đến 1936, Đức Quốc Xã ban hành ít nhất 114 đạo luật mang nội dung khắc nghiệt với người Do Thái -trong đó có cả những quy định nhằm giới hạn người Đức gốc Do Thái tham dự các cuộc đua tuyển chọn lực sĩ đại diện quốc gia.

London 1948: Sau chiến tranh Thế giới thứ hai, Olympic được xem là có tầm quan trọng về chính trị vì nó là biểu tượng của sự công nhận về mặt chính trị và tính hợp pháp. Đức và Nhật Bản năm đó không được mời đến London vì vai trò trong cuộc chiến, trong khi Liên Xô được mời nhưng lại không tham gia.

Helsinki 1952: Đây là kỳ Thế vận hội đáng nhớ với sự tham gia lần đầu tiên của nhiều nước, trong đó có Liên Xô, CHND Trung Hoa, và cả Việt Nam nhưng đây cũng là kỳ Olympic đánh dấu sự bắt đầu căng thẳng của Chiến tranh Lạnh. Sự tham gia của Liên Xô vào phong trào Olympic đánh dấu sự bắt đầu cuộc chạy đua trong lĩnh vực thể thao giữa các siêu cường của thời kỳ Chiến tranh Lạnh và tính cạnh tranh giữa Liên Xô và Mỹ đã làm chính trị hóa các kỳ Thế vận hội.

Melbourne 1956 là kỳ Thế vận hội được quan tâm nhiều không phải vì những thành tích trên bảng tổng sắp mà vì liên quan đến các sự kiện riêng rẽ mang tính chính trị: Trung Quốc xin rút lui sau khi IOC công nhận Đài Loan và không quay lại Olymic cho đến năm 1980 còn các đội Ai Cập, Lebanon và Iraq đã tẩy chay thế vận hội Melbourne để phản đối sự xâm lăng của Anh, Pháp lên đất nước họ và sự “có mặt” của Israel tại Trung Đông.

Munich 1972 cũng là một kỳ Thế vận hội đáng nhớ với việc một nhóm thánh chiến người Palestine tự xưng là “Tháng Chín đen tối” (Black September) đã giết hại 11 vận động viên Do Thái sau khi yêu sách đòi trả tự do cho 200 tù nhân Palestine không được Israel đáp ứng. Sự kiện khiến Thế vận hội bị dừng trong 34h, để lại một vết nhơ trong lịch sử Olympic.

Montreal 1976 được đánh dấu bởi việc 30 nước châu Phi tẩy chay Thế vận hội sau khi IOC cho phép New Zealand thi đấu. Lý do là đội tuyển bóng bầu dục của New Zealand đã chơi tại Nam Phi, nước bị cấm tham gia Olympic từ năm 1964 vì nạn phân biệt chủng tộc. Còn Đài Loan thì rút khỏi Thế vận hội khi Trung Quốc gây sức ép buộc nước chủ nhà bác bỏ quyền thi đấu của các vận động viên của họ.

Moscow 1980: Khoảng 60 nước trong đó có cả Tây Đức và Nhật Bản dưới sự hô hào của Mỹ đã tẩy chay Thế vận hội để phản đối việc Liên Xô đưa quân vào Afghanistan. Kỳ Thế vận hội lần này đã bị chính trị hóa rõ rệt khi số lượng nhà báo phụ trách mảng chính trị có mặt đông hơn cả lượng nhà báo chuyên mục thể thao, và nhiều tờ báo đưa tin về sự kiện trên cả hai chuyên mục với góc nhìn rất khác nhau.

Los Angeles 1984 chắc chắn sẽ được nhớ đến như một cuộc đấu đá giữa các siêu cường: nếu không có sự tẩy chay từ Liên Xô thì chắc chắn nó đã không được công chúng quan tâm nhiều đến thế. Liên Xô tuyên bố “không tham gia” vào Thế vận hội mà nguyên nhân cơ bản nhất có lẽ là việc trả đũa cho cuộc tẩy chay Olympic 1980 của Mỹ và Phương Tây. Kết quả, có tất cả 17 nước tẩy chay Olympic Los Angeles, trong đó có 6 nước từng trong nhóm top 10 trên bảng huy chương tại Olympic Montreal: Liên Xô, Đông Đức, Ba Lan, Bulgaria, Cuba, và Hungary.

Barcelona 1992: Là Thế vận hội đầu tiên kể từ sau khi Chiến tranh lạnh kết thúc. Latvia, Litva và Estonia có đội thi đấu riêng, trong khi các nước còn lại thuộc Liên Xô cũ thi đấu dưới đội hình “thống nhất”. Nước Đức lần đầu tiên kể từ năm 1964 có một đoàn vận động viên duy nhất, trong khi Nam Phi thời hậu Apartheid lần đầu tiên được mời trở lại Olympic sau 32 năm bị cấm (năm 1968).

Athens 2004: Không khí căng thẳng giữa các quốc gia Ảrập và Nhà nước Do Thái vẫn ám ảnh các mùa Thế vận hội khi kiện tướng Judo người Iran Miresmakeili đã từ chối nhận huy chương vì không muốn cùng đứng nhận giải trên bục danh dự với vận động viên Israel. Các vận động viên Iran cho rằng, hành động này chẳng khác nào việc bình thường hóa quan hệ với Nhà nước Do thái.

Và cuối cùng là London 2012. Sự cố đáng tiếc đầu tiên xảy ra ngay trước ngày khai mạc khi Ban tổ chức Olympic cho phát một đoạn video trong đó các tuyển thủ bóng đá nữ của Triều Tiên xuất hiện bên cạnh lá cờ Hàn Quốc. Sai sót này khiến các thành viên đội tuyển không xuống sân thi đấu và trận đấu phải hoãn lại gần 1 tiếng. Trước khi Olympic diễn ra, vấn đề cấp thị thực cho phái đoàn Syria cũng nóng không kém tình hình chiến sự ở quốc gia này. Chính phủ Anh đã chấp nhận cho các vận động viên Syria thi đấu nhưng vẫn duy trì lệnh trừng phạt của EU đối với các quan chức Syria, trong đó có lệnh cấm nhập cảnh. Đó là lý do khiến Chủ tịch Ủy ban Olympic Syria, Tướng Mowaffak Joumaa, một đồng minh thân cận của Tổng thống al-Assad, không được phép có mặt tại London.

Tất nhiên, làm nên thành công của Olympic là những kỷ lục mới được lập hay những tấm huy chương. Nhưng chừng nào không tách chính trị ra khỏi thể thao, thế giới còn chưa hết lo sợ về những nguy cơ thảm sát, đánh bom hay tẩy chay, phản đối các cuộc tranh tài thể thao mang tính toàn cầu này.

Khôi Nguyên


In bài này Gửi bài viết
Ý kiến của bạn
Tên của bạn:  
Email của bạn:  
Tệp đính kèm:
Tiêu đề:  
Nội dung:  
    [ Các bài mới ]
    [ Các bài đã đăng ]








    NASA giúp bé 4 tuổi làm bài thuyết trình về vũ trụ Hành trình của những chiếc nôi sơ sinh
    Singapore trở thành thành phố đắt đỏ nhất thế giới Tự truyện mới của Hillary Clinton sẽ “làm nóng” mùa Hè này
    Giải mã đầu tiên về cuốn sách bí ẩn Vòng quanh thế giới với 80 nghề
    Nhà hàng cấm thực khách... nói chuyện T2 Mumbai: Nhà ga hay bức tranh văn hóa Ấn Độ
    Báo Xuân - hương vị đã trăm năm Xe đạp công cộng
    Trang chủ Giới thiệu Liên hệ tòa soạn Liên hệ quảng cáo Đặt làm trang chủ