Mọi việc diễn ra chỉ là sự ngẫu nhiên. Vì xa nhà, xa bố mẹ nên tôi thường hay kể về gia đình tôi, về bố mẹ, anh chị em tôi cho các bạn người Italy nghe. Dần dần, do yêu cầu của bạn bè quen biết, tôi bắt đầu nghiên cứu về văn hóa, lịch sử Việt Nam, trước để trả lời các câu hỏi của bạn bè và sau là tổ chức các cuộc nói chuyện về Việt Nam nhân các dịp như Tết Nguyên Đán, ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3. Sau đó, tôi nhận được lời mời từ các thư viện và trung tâm văn hóa của thành phố mời. Thật vui là một trong các buổi giới thiệu về Việt Nam đó đã được Truyền hình Rai 3, một trong ba kênh chính của truyền hình quốc gia Italy đưa tin.

Ba năm trước khi sang Brazil làm việc, tôi là một trong rất ít người nước ngoài được mời vào dạy học cùng với một giáo viên người Italy trong chương trình giáo dục chính quy ở một số trường học của Bologna. Công việc giảng dạy đi liền với việc giữ gìn bản sắc và truyền bá văn hóa Việt Nam ở Italy đã giúp tôi học hỏi hơn nhiều về văn hóa của chính đất nước mình.

Ấn tượng nhớ nhất có lẽ là buổi giới thiệu về văn hóa Việt Nam với sự có mặt của Đại sứ Việt Nam tại Brazil Nguyễn Thạc Dĩnh vào tháng 3/2008. Đó là ngày không chỉ đặc biệt đối với tôi, mà còn với cả phụ nữ và người dân thành phố Belo Horizonte vì lần đầu tiên được nghe một phụ nữ Việt Nam nói chuyện về Việt Nam chứ không phải qua các video, cassette hay qua báo ảnh như mọi lần. Khi ông Bí thư Đảng Lao Động thủ phủ bang Minas Gerais đến nhà tôi nói chuyện về việc tổ chức một buổi nói chuyện về Việt Nam nhân dịp kỷ niệm 40 năm Tổng tấn công mậu thân 68 và vai trò của phụ nữ Việt Nam trong chiến tranh, tôi hơi bối rối vì cảm thấy trách nhiệm quá lớn lao...

Ở Brazil không có đủ điều kiện vì thiếu tài liệu, tranh ảnh Việt Nam, đấy là chưa kể đến khó khăn khi phải nói chuyện bằng tiếng Bồ Đào Nha trong 2 tiếng đồng hồ và trước lượng khán giả hàng trăm người như vậy. Hơn nữa, tôi cũng chỉ là một “diễn giả nghiệp dư”. Chỉ có gần hai tuần để chuẩn bị, một mình tôi phải lo mọi việc từ lớn đến nhỏ như soạn bài nói chuyện, trang trí hội trường, sưu tầm, chọn ảnh để đem đi làm phông, băng rôn, dạy múa cho các cháu Brazil cũng như trình diễn thời trang áo dài Việt Nam để chương trình thêm hấp dẫn. Đấy là chưa kể phải lo cả phần nấu các món ăn Việt Nam. Thời gian chuẩn bị tính từng phút từng giây trong sự lo lắng, hồi hộp.

Đến 8 giờ tối thì các quan khách của chính quyền địa phương cũng bắt đầu tới. Khi nhạc Quốc ca của ba nước Việt Nam, Italy và Brazil nổi lên, hàng trăm người đứng nghiêm trang chào cờ, tôi cảm động trào nước mắt nhưng cũng cảm thấy “hụt hơi” trước không khí quá đỗi trang nghiêm và trách nhiệm của mình quá nặng nề. Nhưng rồi những tràng pháo tay khích lệ của hội trường khi ông Bí thư Đảng Lao Động thành phố mời tôi lên trên bàn danh dự đã làm tôi trấn tĩnh lại được... Và thế là buổi nói chuyện về Việt Nam chính thức bắt đầu trên nền nhạc dân ca Việt Nam.

Tôi đã cố gắng giới thiệu về Việt Nam dưới nhiều khía cạnh, đất nước và phụ nữ trong chiến tranh, trong thời bình và cũng dưới nhiều hình thức khác nhau như chiếu slide có tựa đề đã dịch sang tiếng Bồ Đào Nha trên 2 phông hình thật lớn. Để buối nói chuyện không bị ngắt quãng mỗi khi khi tôi phải đi thay đồ biểu diễn, rồi hát, múa, đọc thơ, kể chuyện, trình diễn thời trang với hình thức tái tạo cảnh đời thường như tát nước, gồng gánh, bán hoa...

Buổi nói chuyện kết thúc sau hai tiếng đồng hồ nhưng khán giả cứ nấn ná không muốn về. Ông chủ Nhà xuất bản Canoa das Letras đã tặng tôi một quyển sách với dòng chữ “Tồn tại một người phụ nữ Việt Nam, tồn tại vẻ đẹp, sự duyên dáng và nữ tính. Gửi Hường câu chuyện về một người phụ nữ nông thôn Brazil”.

Hiện nay, các hoạt động này ở các nước châu Mỹ Latinh còn bị hạn chế. Giao lưu văn hóa có thể được tổ chức dưới nhiều hình thức khác nhau: hội chợ giới thiệu sản phẩm, triển lãm giới thiệu sách báo văn hóa phẩm, các festival nghệ thuật giới thiệu các hình thức nghệ thuật dân gian như rối nước, quan họ, nhạc cung đình, chèo... Dự định của tôi trong năm tới là sẽ cộng tác với Đại sứ quán Việt Nam tại Brazil tổ chức triển lãm ảnh và chiếu phim Việt Nam tại Belo Hozioznte và sẽ giới thiệu múa rối nước ở các trường học Brazil. Riêng về quan họ - đây là một di sản văn hóa phi vật thể của Việt Nam mà tôi rất tự hào và sẽ cố gắng truyền bá tại các nước tôi sống và làm việc.

Lê Thị Bích Hường