Chuyện nhập quốc tịch

Mới đây, trong lần về Việt Nam để chuyển số tiền gần 470 triệu đồng của các tổ chức và cá nhân kiều bào ta tại các tỉnh Đông Bắc Thái Lan ủng hộ đồng bào bị ảnh hưởng nặng nề của cơn bão số 9, ông Trương Tâm – cán bộ Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Khonkaen đã chia sẻ về tình cảm và đời sống của bà con. Ông cho biết Việt kiều ở đây vẫn còn nghèo khó, có tỉnh như Chaiyaphum còn thường xuyên bị bão lụt hoành hành nhưng mỗi khi đồng bào trong nước bị thiên tai, với tấm lòng lá lành đùm lá rách, bà con luôn sẵn sàng ủng hộ, cùng nhau đóng góp để gửi về quê hương.

Hiện có khoảng 100.000 người Việt sống tại Thái Lan nhưng tập trung nhiều nhất vẫn ở các tỉnh vùng Đông Bắc như Udon Tha Ni, Noong Khai và Nakhon Phanom, Mukdahan, Khonkaen, Sakon Nakhon... Khác với các cộng đồng người Hoa, người Lào, Việt kiều tại đây ngoài nghề nông, có nghề cơ khí, điện máy, một số khác kinh doanh trong các ngành chế biến lương thực thực phẩm với các nhà máy xay xát lúa gạo, chế biến bánh phở, mở các điền trang trồng cây ăn quả, chăn nuôi. Dù rằng cuộc sống hiện giờ vẫn còn nhiều vất vả, bà con phải tự lực và mưu sinh bằng đủ thứ nghề, nhưng tình làng, nghĩa xóm, nghĩa cử hướng về quê hương vẫn luôn được gìn giữ.

Thực tế, hiện vẫn còn khoảng 10% người Việt tại Thái Lan chưa được cấp quốc tịch.Điều này đồng nghĩa với việc đối mặt với bộn bề khó khăn trong cuộc sống như không được đứng tên mua bán chuyển nhượng đất đai nhà cửa, không có môn bài kinh doanh xuất nhập khẩu, đáng lo nhất vẫn là chuyện con cái rất khó tìm được việc làm tại các công sở. Một số người Thái chưa hiểu hết giá trị của việc nhập quốc tịch đối với các Việt kiều. Riêng với những người trong độ tuổi 60-70, có được quốc tịch thì họ mới có quyền làm hộ chiếu để được về thăm Tổ quốc, quê hương và ông bà tổ tiên.

Tháng 10/2009, ông Sosak Suwansujarit - Phó Cục trưởng Cục Quản lý địa phương, Bộ Nội vụ Thái Lan đã sang thăm và làm việc về vấn đề công nhận quốc tịch Thái Lan cho người Việt Nam. Được biết, hiện vẫn còn khoảng 10% người Việt tại Thái Lan chưa được cấp quốc tịch do sang Thái Lan đã quá lâu, không còn giấy tờ và nhân chứng chứng minh họ sang từ thời điểm nào. Phần đông trong số họ là những người thuộc thế hệ thứ nhất, thứ hai, những người đã suốt một đời nắng mưa trên đất Thái.

Trăn trở với tiếng Việt

Sinh sống ở Thái Lan nhưng cộng đồng người Việt vẫn duy trì những nếp sinh hoạt tốt đẹp của dân tộc. Đối với những người lớn tuổi sinh sống ở Nakhon Phanom, tiếng Việt vẫn được sử dụng trong sinh hoạt hàng ngày của gia đình. Điều mà họ luôn nghĩ và lo lắng là nếu không biết tiếng Việt thì tất cả thế hệ trẻ là con em Việt trên đất Thái sẽ như thế nào, liệu rằng sau này các em có biết mình là ai không, Tổ quốc mình ở đâu...

Tuy nhiên, việc vẫn có nhiều Việt kiều trẻ không nói được tiếng Việt là thực tế đáng buồn. Theo ông Trương Tâm thì nguyên nhân sâu xa là do lớp trẻ Việt ở đây đã đến thế hệ kiều bào thứ tư hoặc thứ năm. Sở dĩ, các em không biết tiếng Việt vì trước đây bà con ta bị hạn chế về mặt giấy tờ. Ngoài ra, về mặt lịch sử, tiếng Việt có thời kỳ bị cấm đoán. Kể từ sau năm 1975, với chủ trương của nhà nước là để kiều bào hòa nhập với nước sở tại, nên việc dạy học tiếng Việt không phát triển nữa.

Giờ đây, số lượng con em kiều bào học lên cao rất nhiều, nhưng cũng đồng nghĩa với việc tiếng Việt ít có cơ hội sử dụng. Kiều bào một số tỉnh rất quan tâm tới việc dạy tiếng Việt cho con em, có tổ chức dạy tiếng Việt tại gia nhưng do điều kiện kinh tế thay đổi, bà con bây giờ phải tỏa đi khắp nơi để kiếm sống nên khó khăn cho việc dạy và học tiếng Việt. Hiện nay, một số trường đại học ở Thái cũng có những lớp học tiếng Việt chính quy, nhưng phần lớn là do sinh viên người Thái theo học vì mục đích nghiên cứu.           

Tuấn Thanh