VJEPA là gì?

VJEPA là hiệp định về thành lập khu mậu dịch tự do (FTA) song phương đầu tiên của Việt Nam nhằm tự do hóa thuế quan sau một thời hạn nhất định. Đây là một thỏa thuận song phương mang  tính toàn diện gồm các lĩnh vực như thương mại hàng hóa, dịch vụ, đầu tư, cải thiện môi trường kinh doanh, di chuyển lao động, hợp tác về tiêu chuẩn kỹ thuật...

Theo hiệp định, trong thời gian 10 năm, Việt Nam và Nhật Bản sẽ cơ bản hoàn tất lộ trình giảm thuế để xây dựng một khu vực thương mại tự do song phương hoàn chỉnh. Theo đó, 94,53% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam và 87,66% kim ngạch xuất khẩu của Nhật Bản sẽ được miễn thuế nhập khẩu. Biểu cam kết gồm 9.390 dòng thuế, trong đó đưa vào lộ trình cắt giảm đối với 8873 dòng.

Theo ông Lê Triệu Dũng (Vụ chính sách thương mại Đa biên, Bộ Công Thương) khi hiệp định có hiệu lực, 28% biểu thuế cam kết sẽ được xóa bỏ thuế quan (thuế suất 0%), chủ yếu tập trung vào các mặt hàng hóa chất dược phẩm, máy móc điện tử. Sau 10 năm thực hiện hiệp định (tính đến năm 2019) sẽ có thêm 3.717 mặt hàng được xóa bỏ thuế quan. Việt Nam cam kết cắt giảm với 8.873 dòng thuế, đến năm 2025 – năm cuối lộ trình sẽ có 8.548 dòng thuế được xóa bỏ thuế quan, chiếm khoảng 96% tổng số dòng thuế đưa vào cắt giảm.

Đối với các loại hàng hóa Việt Nam có lợi thế như nông lâm thủy sản, Nhật Bản cam kết khá cao so với cam kết dành cho các nước Asean khác. Theo đó, các mặt hàng nông nghiệp, lâm sản, thủy sản có mức cam kết tự do hóa mạnh mẽ nhất. Hàng nông sản, may mặc và thủy sản của Việt Nam sẽ được miễn thuế khi vào thị trường Nhật. Ngược lại, hàng công nghiệp, gồm cả phụ tùng ô tô và sản phẩm điện tử của Nhật khi vào Việt Nam sẽ được miễn hoặc giảm thuế nhập khẩu. Hiệp định sẽ khuyến khích hoạt động hợp tác kinh tế, trao đổi thương mại và đầu tư giữa Việt Nam và Nhật Bản, qua đó phát huy hiệu quả các tiềm năng và lợi thế của hai nước trong mối tương quan chung với nền kinh tế khu vực và thế giới.

Đặc biệt, đây cũng lần đầu tiên Chính phủ Nhật Bản khẳng định sẽ hợp tác chặt chẽ với Việt Nam để sớm công nhận Việt Nam là nước có nền kinh tế thị trường đầy đủ, xác lập quan hệ thương mại bình đẳng giữa hai nước.

Thắng – thua tại... ta

VJEPA  được đánh giá sẽ có nhiều tác động tới các doanh nghiệp hai nước. Đặc biệt là những doanh nghiệp xuất nhập khẩu hàng hóa sang thị trường hai nước sẽ có bước ngoặt lớn. Nhiều ý kiến tỏ ra lo ngại rằng, so với các doanh nghiệp Nhật Bản rất năng động trong việc tiếp cận thị trường, doanh nghiệp Việt Nam do điều kiện địa lý xa xôi, hiểu biết thị trường chưa đầy đủ, hoạt động xúc tiến thương mại chưa hiệu quả nên sẽ khó lòng theo kịp được phía bạn.

Tuy nhiên, Việt Nam đang tham gia sân chơi toàn cầu. Thông qua hoạt động mở cửa thị trường song phương, hoặc đa phương, các nước đối tác sẽ mở cửa thị trường cho Việt Nam và ngược lại. Nhưng khi cánh cửa thị trường đã mở, hàng hoá Việt Nam có xâm nhập được thị trường các nước hay không lại phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố khác, như chất lượng sản phẩm, giá thành và việc đưa sản phẩm đến tay người tiêu dùng. Nếu chất lượng sản phẩm tốt, giá thành hợp lý nhưng không làm tốt hoạt động xúc tiến thương mại, đưa sản phẩm đến với công chúng thì hiệu quả khó được như mong muốn. Vì thế, nâng cao chất lượng kết hợp với hoạt động quảng bá, xúc tiến thương mại chính là “chìa khóa” mở cửa tất cả những thị trường khó tính nhất.

Hải Anh