Xin Thứ trưởng cho biết vai trò mở đường và tham mưu của NGKT đã được thể hiện như thế nào trong năm qua?

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã nhiều lần biểu dương việc triển khai mạnh mẽ công tác NGKT của Bộ Ngoại giao (BNG), cho rằng việc chuyển hướng trọng tâm công tác là rất đúng hướng và hiệu quả. Thủ tướng đặc biệt nhấn mạnh việc Bộ đã thông tin, tham mưu kịp thời xác đáng, giúp Chính phủ điều hành thành công nền kinh tế năm 2009. Sự đánh giá đó khích lệ rất lớn đối với những người làm công tác ngoại giao.

Trong khó khăn chung của kinh tế thế giới, việc chúng ta vừa duy trì tốc độ tăng trưởng vừa ổn định kinh tế vĩ mô và đảm bảo an sinh xã hội là kết quả to lớn, thể hiện quyết tâm và nỗ lực vượt bậc của Chính phủ và các cấp, các ngành. Ngành Ngoại giao có thể tự hào vì những đóng góp thiết thực vào thành tựu chung của kinh tế đất nước. Nổi bật là việc hoạt động thông tin-tham mưu kinh tế trở thành trọng tâm. Trên cơ sở khai thác thế mạnh của hơn 80 cơ quan đại diện VN ở nước ngoài, từ đầu năm 2009, BNG đã cung cấp các báo cáo tháng và đột xuất phục vụ cho điều hành vĩ mô của Chính phủ và các Bộ/ngành, địa phương, với nhiều thông tin phong phú, đa dạng về tình hình và diễn biến khủng hoảng tài chính và suy giảm kinh tế toàn cầu...

Nhằm tranh thủ ý kiến tư vấn quốc tế về chính sách phát triển kinh tế-xã hội, năm qua BNG đã tổ chức các buổi tọa đàm giữa Lãnh đạo Chính phủ với GS. Paul Krugman (giải Nobel Kinh tế 2008), GS. Joseph Nye, cùng nhiều học giả quốc tế có uy tín... Các cơ quan đại diện VN ở nước ngoài cũng tăng cường thiết lập quan hệ với các viện nghiên cứu, trường đại học, chuyên gia có uy tín nhằm phục vụ tốt hơn nhiệm vụ tham mưu và cung cấp thông tin.

Bộ Ngoại giao phối hợp với các Bộ/ngành thực hiện mở đường, thúc đẩy quan hệ hợp tác giữa VN với các nước, đặc biệt là các đối tác quan trọng và nhiều tiềm năng. Điều này thể hiện rõ qua kết quả các chuyến thăm song phương của Lãnh đạo Cấp cao, với hơn 120 cam kết, thỏa thuận hợp tác kinh tế được ký kết và thông qua. Trong khuôn khổ các chuyến thăm, quan hệ hợp tác giữa VN với Nhật Bản, Australia, Tây Ban Nha đã được nâng cấp thành quan hệ đối tác chiến lược.

Trên cơ sở gắn kết giữa ngoại giao chính trị và NGKT, BNG và các Bộ/ngành cũng đã phối hợp đàm phán các văn kiện “mở đường” cho các hợp tác dài hạn, nổi bật là việc đàm phán Hiệp định khung về Quan hệ Đối tác và Hợp tác (PCA) với EU, tổ chức thành công hội nghị FMM 9... Việc vận động các nước công nhận quy chế kinh tế thị trường cho VN đạt tiến triển tốt như đã vận động thành công Australia, Hàn Quốc, Ấn Độ, New Zealand và Hungary.

Theo Thứ trưởng cần những biện pháp gì để nâng cao hiệu quả triển khai các cam kết và thỏa thuận kinh tế của chính phủ, hoặc doanh nghiệp với các đối tác nước ngoài?

Với sự phối hợp tích cực của các cơ quan đại diện VN ở nước ngoài, nhiều doanh nghiệp lớn nhỏ, điển hình như Petrovietnam, Viettel đã triển khai thành công nhiều dự án tại thị trường Đông Nam Á, Trung Đông, Châu Phi...

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, vẫn còn nhiều cam kết và thỏa thuận đã được ký kết mà chưa được triển khai, hoặc chậm triển khai. Nguyên nhân có cả các yếu tố khách quan và chủ quan. Về phía các đối tác nước ngoài, khó khăn kinh tế do khủng hoảng tài chính có tác động không nhỏ đến việc triển khai của họ. Về phía ta, một số cơ quan, doanh nghiệp còn chưa thật chủ động, đồng thời khâu phối hợp và trao đổi thông tin giữa các Bộ/ngành, doanh nghiệp nhìn chung còn hạn chế so với yêu cầu thực tiễn.

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng, năm 2009, BNG đã phối hợp với các Bộ/ngành và một số doanh nghiệp lớn rà soát và báo cáo Chính phủ về kết quả thực hiện các cam kết và thỏa thuận kinh tế đạt được trong các chuyến thăm của Lãnh đạo cấp cao. Hoạt động này bước đầu đã phát huy kết quả tích cực.

Trong thời gian tới, Bộ sẽ tiếp tục thực hiện chỉ đạo trên của Thủ tướng, đặc biệt chú trọng các cam kết và thỏa thuận với các nước đối tác quan trọng. BNG sẽ kiến nghị biện pháp tăng cường tổ chức và hoạt động của các cơ chế hợp tác liên chính phủ, nâng cao hiệu quả phối hợp và xử lý thông tin về các cam kết và thỏa thuận. Tuy nhiên, cũng cần khẳng định rằng sự chủ động của các cơ quan chủ quản, đặc biệt là các doanh nghiệp vẫn là yếu tố quyết định đối với tiến độ và kết quả triển khai các cam kết và thỏa thuận.

Năm 2010, dự báo tình hình kinh tế thế giới và khu vực sẽ hồi phục. Theo Thứ trưởng, việc tiếp theo mà NGKT cần theo đuổi là những việc cụ thể nào?

Sự phục hồi của kinh tế thế giới trong năm 2010, tuy còn yếu và chưa đồng đều giữa các nước và trong từng lĩnh vực, là yếu tố tương đối thuận lợi cho kinh tế Việt Nam, nhất là so với tương quan một năm trước đây. Năm 2010 là năm bản lề hoàn thành Kế hoạch phát triển KT-XH giai đoạn 2006-2010, đồng thời cũng là năm diễn ra nhiều sự kiện trọng đại của đất nước. Nếu tận dụng tốt những cơ hội này, chúng ta hoàn toàn có thể lạc quan về một năm mới với nhiều thành tựu quan trọng trên tất cả các lĩnh vực chính trị - kinh tế - văn hóa đối ngoại.

Để tiếp tục đóng góp vai trò cầu nối hữu hiệu cho sự phát triển của đất nước, ngành Ngoại giao sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác NGKT theo hướng bám sát các nhiệm vụ trọng tâm trong công tác chỉ đạo, điều hành của Chính phủ năm 2010. Trong đó, ưu tiên hàng đầu là đẩy mạnh hơn nữa các hoạt động nghiên cứu, tham mưu, dự báo tập trung vào một số nội dung như: các xu hướng phát triển giai đoạn hậu khủng hoảng; những thay đổi trong chính sách kinh tế đối ngoại của các nước và tác động đến VN; đề xuất các kế hoạch hành động và biện pháp nhằm cụ thể hóa tiềm năng hợp tác giữa nước ta với các nước đối tác quan trọng, nhất là với các nước nằm trong diện “đối tác hợp tác chiến lược”, tìm kiếm các thị trường mới cho hàng hóa, dịch vụ VN, kể cả hỗ trợ đầu tư của VN ra nước ngoài...

Trong năm 2010, BNG sẽ tiếp tục đồng hành, sát cánh cùng với các Bộ/ngành địa phương và doanh nghiệp đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến kinh tế đối ngoại và quảng bá hình ảnh đất nước, bao gồm việc tổ chức tốt Diễn đàn Kinh tế Đông Á tại VN vào 6/2010 và Năm ASEAN 2010 với vai trò Chủ tịch...

Xin cảm ơn Thứ trưởng!

Anh Minh (thực hiện)