Kinh tế Thứ Năm, 09/08/2012-1:48 PM
Kết nối kinh tế ASEAN: Vượt chướng ngại + tăng tốc = về đích
Ảnh minh họa.
Theo kế hoạch, từ năm 2015, Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) sẽ là một thị trường chung, một không gian sản xuất thống nhất. AEC sẽ không đơn thuần là tập hợp của các cam kết tự do hóa thương mại, đầu tư mà được xây dựng dựa trên sự thống nhất, hài hòa cao về hệ thống tiêu chuẩn, quy trình quản lý hoạt động thương mại, đầu tư và khả năng điều phối chặt chẽ các chính sách vĩ mô giữa các nước thành viên.

Khởi động AEC

Lộ trình chiến lược và Kế hoạch tổng thể thực hiện AEC đề cập đến hàng trăm biện pháp thuộc các lĩnh vực từ thuế quan, phi thuế, thủ tục hải quan, chính sách cạnh tranh, sở hữu trí tuệ... đến các vấn đề môi trường, lao động, phát triển nguồn nhân lực. Điểm đặc biệt trong cấu trúc xây dựng AEC là ASEAN sẽ không chỉ chú trọng vào các biện pháp liên kết trong khối mà còn gồm cả Nhóm các biện pháp hội nhập ASEAN với nền kinh tế toàn cầu. Như vậy, có thể nói sự thịnh vượng của AEC chỉ thực sự vững chắc nếu AEC tạo được mối liên kết hài hòa giữa hợp tác trong khối và giữa ASEAN với các đối tác ngoài khối.

Từ 1/2010, đã có tới 99% dòng thuế được xóa bỏ trong thương mại nội khối ASEAN. Hiệp định về thương mại hàng hóa mới của ASEAN thay thế cho Hiệp định CEPT/AFTA trước đây có hiệu lực từ ngày 1/5/2010 đã kịp thời khắc phục những hạn chế pháp lý và mở ra cơ hội hợp tác chặt chẽ hơn nữa để thúc đẩy các chương trình thuận lợi hóa thương mại. Các luồng di chuyển vốn, dịch vụ được cởi mở thông thoáng trên định hướng của AEC.

Tại Hội nghị thượng đỉnh ASEAN 16, các nhà lãnh đạo nhất trí ASEAN nên tập trung vào việc đảm bảo ổn định tài chính, tăng cường phát triển cơ sở hạ tầng và kết nối khu vực, đẩy mạnh phát triển bền vững và thu hẹp khoảng cách. Song để đạt được những mục tiêu này đòi hỏi sự phối hợp giữa các lĩnh vực khác nhau của nền kinh tế. Mỗi thành viên phải hành động phù hợp ở cả cấp quốc gia và khu vực nhằm đảm bảo mình không bị tụt hậu quá xa so với các thành viên khác. Tuy nhiên, nhiều hàng rào phi thuế quan vẫn tồn tại làm giảm lợi ích được coi là tiềm năng của Khu vực Thương mại Tự do ASEAN (AFTA).

Vượt chướng ngại

Chưa đầy 3 năm nữa, mục tiêu tham vọng của AEC phải cán đích, song những năm gần đây ASEAN đứng trước quá nhiều chướng ngại vật. Khủng hoảng kinh tế toàn cầu vẫn chưa đến hồi kết, không chỉ thu hẹp thị trường xuất khẩu chủ yếu ở Mỹ và châu Âu, mà còn giảm khối lượng lớn đầu tư từ bên ngoài. Ở châu Âu, EU vốn là hình mẫu về hội nhập khu vực nay đứng trước những hiểm họa chưa từng có. Sự ra đời của EURO vốn được coi là thành công của quá trình liên kết châu Âu, nhưng ngay từ khi vừa ra đời nó đã có nhiều người phản đối. Theo Tổng thống Indonesia, "vấn đề mà EU đang gặp phải có thể được coi là dấu hiệu cảnh báo dành cho các nước ASEAN".

Trong các cuộc khủng hoảng tài chính trước đây, các nước ASEAN dễ dàng hạ giá đồng nội tệ để thúc đẩy xuất khẩu và thoát khủng hoảng. Các nước Eurozone không thể làm thế bởi họ còn phụ thuộc vào đồng tiền chung. Rõ ràng Eurozone chưa phải là khu vực tiền tệ tối ưu như định nghĩa của các học thuyết kinh tế, việc ra đời của khu vực này trước tiên là do quyết định chính trị, đó chính là bài học đắt giá đối với các liên kết khu vực như ASEAN. Một số nhà nghiên cứu cho rằng kết nối các nền kinh tế đa dạng mà không có sự giám sát chặt chẽ là một thảm họa.

Chướng ngại vật lâu dài đối với kết nối kinh tế ASEAN là sự phát triển không đồng đều giữa các thành viên nội khối. Chỉ riêng mục tiêu tự do hóa khu vực dịch vụ cũng đã là một thách thức lớn đối với các nước như Philippines, Thái Lan... Cam kết của các nước này theo Hiệp định khung ASEAN về Dịch vụ không cao hơn là bao so với nguyên trạng. Muốn AEC thành công, chí ít phải có chính sách cạnh tranh toàn diện và hiệu quả để ngăn ngừa hành vi độc quyền và nâng cao hiệu quả kinh tế. Hầu hết các nước như Philippines, Malaysia... đang chậm trễ và vẫn chưa thi hành luật chống độc quyền.

Về phát triển hạ tầng cơ sở, các nước như Philippines, Lào, Campuchia, Myanmar, Việt Nam chưa bắt kịp các thành viên ASEAN phát triển hơn. Tuy đã có một số dự án liên vùng giữa một số nước ASEAN lục địa, song vẫn còn nhiều tiềm năng để phát triển hợp tác kinh tế, giao thông vận tải... giữa các nước nội khối và nhất là những thành viên có biển đảo liền kề.

Chướng ngại nguy hiểm mới phát sinh là nguy cơ phá vỡ sự đồng thuận và đoàn kết trong nội bộ ASEAN do mối lợi kinh tế từ bên ngoài đối với một thành viên có thể làm phương hại đến lợi ích và mục tiêu chung của toàn khối, trong đó có kế hoạch AEC. Cùng với đó là nguy cơ mất ổn định, thậm chí xung đột ở Biển Đông sẽ là thảm họa cho bất cứ thành viên nào của ASEAN nói riêng và châu Á-TBD nói chung.

ASEAN bắt đầu phát triển Kế hoạch Kết nối tập trung vào giao thông, CNTT-TT, năng lượng và các kết nối xuyên biên giới khác. Mục tiêu bắt nhịp với các đối tác thương mại khác đã được hiện thực hóa bằng nhiều FTA. Song FTA cũng mang đến một số trở ngại. FTA ASEAN-TQ đã tạo ra nhiều lo ngại cho Indonesia, Thái Lan… vì nhiều người cho rằng TQ đã tạo ra năng suất cao giả tạo cho quá trình sản xuất bằng việc can thiệp vào các thị trường. Điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng thi hành cam kết AEC của các chính phủ trong tương lai.

Bất chấp mọi trở ngại và thách thức các nước thành viên đang từng bước hợp nhất các cam kết AEC vào chương trình nghị sự quốc gia, quyết tâm vượt chướng ngại vật, tăng tốc quá trình kết nối kinh tế.

Nguyễn Xuân


In bài này Gửi bài viết
Ý kiến của bạn
Tên của bạn:  
Email của bạn:  
Tệp đính kèm:
Tiêu đề:  
Nội dung:  
    [ Các bài mới ]
    [ Các bài đã đăng ]









    Chính phủ tạo điều kiện thuận lợi nhất cho doanh nghiệp phát triển Diễn đàn kinh tế mùa xuân – Động lực phát triển mới từ cải cách thể chế
    Các chuyên gia đánh giá cao sự phát triển kinh tế Việt Nam “Mầm xanh mới nhú” trong nền kinh tế
    Ngoại giao kinh tế đi vào thực chất EU tăng cường quan hệ thương mại với các nước ASEAN
    Đánh thức Vân Đồn Kinh doanh xanh – chủ đề mới của các thương hiệu mạnh
    “Cuộc đua xanh” tới đích bền vững Kinh tế toàn cầu "run" vì Ukraine
    Trang chủ Giới thiệu Liên hệ tòa soạn Liên hệ quảng cáo Đặt làm trang chủ