Xin Thứ trưởng cho biết một số đánh giá về công tác ngoại vụ địa phương kể từ sau Hội nghị ngoại vụ toàn quốc lần thứ 15 diễn ra vào tháng 6 năm 2009?

Nhằm tăng cường công tác ngoại vụ địa phương phục vụ các yêu cầu của nền ngoại giao toàn diện, kể từ sau Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc làn thứ 15 (6/2009) đến nay, Bộ Ngoại giao đã cùng các địa phương tập trung đẩy mạnh cơ chế phối hợp công tác, hoàn thiện bộ máy cơ quan ngoại vụ địa phương, chú trọng bồi dưỡng đội ngũ cán bộ làm công tác đối ngoại, đồng thời bám sát yêu cầu xây dựng 3 tốt (kế hoạch tốt, mạng lưới tốt và đội ngũ cán bộ tốt) theo đúng tinh thần chỉ đạo của Phó Thủ tướng, Bộ trưởng ngoại giao Phạm Gia Khiêm. Nhờ vây, sau một năm nhìn lại, công tác ngoại vụ địa phương đã có những bước phát triển mới, thực chất, ngày càng bám sát yêu cầu công tác đối ngoại của địa phương và thu được những thành công nhất định.

Cùng với việc tích cực thông tin, tham mưu, hướng dẫn kịp thời của Bộ Ngoại giao thông qua mạng lưới cơ quan ngoại vụ địa phương, các địa phương đã chủ động triển khai những nhiệm vụ đối ngoại ưu tiên phù hợp, phát triển quan hệ hợp tác nhiều mặt với các đối tác nước ngoài, nhất là với các địa phương của các nước láng giềng, điển hình như giữa Thành phố Hồ Chí Minh với Quảng Đông, Chiết Giang (Trung Quốc), Lào Cai - Vân Nam (Trung Quốc), Long An - Khăm Muộn (Lào), Hà Nội – Mát-xcơ-va (Nga)… Nhiều địa phương cũng chủ động, tích cực cử các đoàn ra nước ngoài quảng bá tiềm năng, trao đổi kinh nghiệm, vận động viện trợ, xúc tiến đầu tư, hợp tác du lịch…; phối hợp với Bộ Ngoại giao xây dựng hồ sơ và vận động UNESCO công nhận các di sản văn hoá và thiên nhiên (Quan họ Bắc Ninh, Cao nguyên đá Đồng Văn của Hà Giang…). Một năm qua, các địa phương đã tiếp tục nỗ lực củng cố và kiện toàn hệ thống các cơ quan ngoại vụ địa phương. Hiện cả nước đã có 33 Sở Ngoại vụ, 29 Phòng Ngoại vụ và 01 bộ phận ngoại vụ trực thuộc Văn phòng UBND tỉnh.

Tuy nhiên, công tác ngoại vụ địa phương hiện vẫn gặp một số khó khăn như: tình trạng không đồng bộ và thống nhất trong quản lý hoạt động đối ngoại ở địa phương dẫn đến công tác điều hành ở một số nơi còn thiếu tập trung, bị động hoặc chồng chéo. Ở một số nơi, công tác đối ngoại chưa theo kịp với tiến trình hội nhập quốc tế của đất nước, một số thỏa thuận hợp tác với các đối tác nước ngoài chưa đạt hiệu quả cao và thiếu tính khả thi. Cơ chế thông tin hai chiều và phối hợp công tác giữa địa phương với Bộ Ngoại giao và các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài còn thiếu nhịp nhàng. Đội ngũ cán bộ ngoại vụ vẫn thiếu về nhân sự, hạn chế về chuyên môn nghiệp vụ và ngoại ngữ…

Thưa Thứ trưởng, mục đích, yêu cầu và các nội dung của Hội nghị giao ban lần này?

Hội nghị giao ban lần này được tổ chức giữa  hai kỳ Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc nhằm cập nhật cho các cơ quan ngoại vụ địa phương về chủ trương, chính sách đối ngoại của Đảng và Nhà nước, trao đổi cơ chế phối hợp, đề xuất biện pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, tiếp tục nâng cao hiệu quả của công tác ngoại vụ địa phương. Hội nghị sẽ phổ biến Quyết định 295-QĐ/TW ngày 23/3/2010 của Bộ Chính trị về quản lý thống nhất các hoạt động đối ngoại (thay thế quyết định 101-QĐ/TW ngày 04/6/2004) và Chỉ thị 41-CT/TW của Ban Bí thư về công tác ngoại giao phục vụ kinh tế. Hội nghị cũng sẽ kiểm điểm tình hình công tác ngoại vụ địa phương trong một năm qua đặc biệt trong các nhiệm vụ như: kiện toàn tổ chức hệ thống cơ quan ngoại vụ sau khi ban hành các văn bản mới; triển khai các công tác ngoại giao kinh tế, ngoại giao văn hóa, người Việt Nam ở nước ngoài, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, lãnh sự…; thực hiện các kiến nghị của địa phương với Bộ Ngoại giao. Ngoài ra, Hội nghị sẽ thảo luận biện pháp nâng cao hiệu quả công tác ngoại vụ địa phương và đề ra phương hướng hoạt động trong tương lai.

Xin Thứ trưởng cho biết trong thời gian tới, cần phải làm gì để triển khai tốt hơn nữa công tác ngoại vụ địa phương. Bộ Ngoại giao sẽ làm gì để hỗ trợ các địa phương trong công tác này?

Theo tôi, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa Bộ Ngoại giao và các địa phương trong việc khẩn trương tổ chức quán triệt thực hiện Quyết định số 295-QĐ/TW của Bộ Chính trị và Chỉ thị số 41-CT/TW của Ban Bí thư qua việc phân công và nhanh chóng triển khai nhiệm vụ của từng bên. Đồng thời, cần tiếp tục củng cố cơ chế phối hợp công tác giữa Bộ Ngoại giao và các địa phương qua việc rà soát, đánh giá hiệu quả, rút ra những bài học cần thiết; củng cố cơ chế thông tin hai chiều giữa Bộ Ngoại giao và địa phương để nắm vững tình hình nhu cầu phát triển của từng địa phương nhằm phối hợp xây dựng chính sách hợp lý; tổ chức, bồi dưỡng bộ máy làm công tác ngoại vụ…

Coi đây là một nhiệm vụ quan trọng, thời gian qua, Bộ Ngoại giao đã có nhiều việc làm cụ thể để thúc đẩy công tác ngoại vụ địa phương như: tham mưu cho Lãnh đạo Đảng và Nhà nước trong việc hoạch định chính sách đối ngoại liên quan đến các địa phương; đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ đối ngoại cho cán bộ ngoại vụ địa phương; cung cấp đều đặn thông tin có giá trị cho địa phương như các Bản tin Ngoại vụ, Bản tin Kinh tế, Bản tin ngày và qua các website của Bộ Ngoại giao như :  www.mofa.gov.vn, www.lanhsuvietnam.gov.vn...đồng thời đăng tải thông tin về tình hình đầu tư tại địa phương trên các trang thông tin của Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài… Đặc biệt, tất cả các đồng chí Lãnh đạo Bộ Ngoại giao đã đi thăm và làm việc với nhiều địa phương trong cả nước để trực tiếp trao đổi với Lãnh đạo các tỉnh/thành, hướng dẫn cơ quan ngoại vụ các tỉnh/thành triển khai thành công các hoạt động đối ngoại quan trọng tại địa phương trên tất cả các mặt.

Sau Hội nghị lần này tại Vĩnh Phúc, dự kiến Hội nghị giao ban công tác ngoại vụ địa phương khu vực phía Nam sẽ được tổ chức vào cuối năm 2010. Sau các Hội nghị giao ban, trên cơ sở lắng nghe và trao đổi ý kiến với các địa phương, Bộ Ngoại giao sẽ tiếp tục phối hợp để có sự hỗ trợ hợp lý, kịp thời với từng địa phương.

Xin cám ơn Thứ trưởng!

Xuân Thông (thực hiện)