Tìm chỗ dựa

Xét trên khía cạnh bối cảnh tình hình khu vực bán đảo Triều Tiên trong thời gian qua, có thể thấy cuộc gặp giữa ông Lee Myung-bak và Obama ở Washington không đơn giản là chuyến thăm có tính chất xã giao, mà mang ý nghĩa quan trọng đặc biệt.

Cuộc gặp thượng đỉnh giữa hai nhà lãnh đạo diễn ra chỉ 4 ngày sau khi Hội đồng Bảo an LHQ nhất trí thông qua bản Nghị quyết số 1874 (2009) ngày 12/6 do Anh, Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc và Mỹ bảo trợ, nhằm tăng cường biện pháp trừng phạt CHDCND Triều Tiên sau khi nước này tiến hành vụ thử hạt nhân hôm 25/5 cùng một loạt vụ phóng tên lửa sau đó. Lập trường và cũng là lợi ích chung của cả Mỹ và Hàn Quốc là không để tồn tại một CHDCND Triều Tiên sở hữu vũ khí hạt nhân. Vì vậy, mục tiêu của cả Mỹ và Hàn Quốc đều là phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên một cách hoàn toàn triệt để, có thể kiểm chứng và không thể đảo ngược.

Tại họp báo chung sau hội đàm, ông Obama nói: “Chúng tôi tái khẳng định sự bền vững của liên minh Mỹ - Hàn và sự cam kết của Mỹ bảo vệ an ninh cho Hàn Quốc”. Sự đảm bảo an ninh đó vốn vẫn là sợi dây gắn kết chặt chẽ quan hệ đồng minh Mỹ - Hàn, nhưng nay được phía Hàn Quốc mong muốn và tiếp nhận thế nào?

Ba thông điệp về “chiếc ô hạt nhân”

Dưới thời Tổng thống Roh Moo-hyun, mặc dù vẫn dựa trên quan hệ đồng minh với Mỹ, song Hàn Quốc khi đó có những động thái tương đối độc lập trong chính sách, bao gồm việc yêu cầu Mỹ chuyển giao quyền chỉ huy quân đội thời chiến cho Hàn Quốc, đặc biệt trong chính sách đối với vấn đề hạt nhân CHDCND Triều Tiên. Nhưng chính sách của Tổng thống Lee sau đó, chủ trương cứng rắn hơn với Bình Nhưỡng, là một trong những nguyên nhân khiến cho quan hệ hai miền xấu đi nghiêm trọng, đỉnh điểm là gần đây, CHDCND Triều Tiên còn trực tiếp đe dọa việc tấn công Hàn Quốc.

Trong lịch sử, kể từ khi hiệp định đình chiến giữa hai miền Triều Tiên được ký kết năm 1953, quan hệ đồng minh Mỹ - Hàn đã trải qua những thời điểm khó khăn, nhưng chưa có lúc nào mối quan hệ đồng minh này lại gặp phải tình huống đầy thử thách như hiện nay, khi mà CHDCND Triều Tiên liên tục phát đi các động thái đe dọa đến an ninh khu vực. Nhờ dựa vào chiếc ô an ninh của Mỹ trong thời gian chiến tranh Lạnh đã giúp Hàn Quốc không phải bận tâm mấy đến chuyện phòng thủ, tập trung vào phát triển kinh tế và đã tạo nên kỳ tích sông Hàn.

Trong bối cảnh Bình Nhưỡng tiếp tục thử vũ khí hạt nhân và tên lửa bất chấp cảnh báo của Mỹ, dư luận ở Hàn Quốc, kể cả Nhật Bản, đang nghi ngờ về hiệu quả “chiếc ô hạt nhân” của Mỹ. Báo chí Hàn Quốc cho rằng khi nói đến chiếc ô hạt nhân, ông Obama phải đưa ra thông điệp nhắm đến ba đối tượng: trước tiên đối với Hàn Quốc, bảo đảm nước này sẽ được bảo vệ. Đối tượng thứ hai là Nhật Bản, thuyết phục Tokyo không nên chế tạo vũ khí hạt nhân. Đối tượng thứ ba là Triều Tiên, với thông điệp thật rõ ràng là họ sẽ bị đánh trả.

Những động thái cứng rắn của CHDCND Triều Tiên thời gian qua khiến Mỹ đã tập hợp được cộng đồng quốc tế, kể cả Nga và Trung Quốc, trong việc thông qua nghị quyết cứng rắn trừng phạt nước này. Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là liệu Mỹ sẽ có thể thuyết phục cộng đồng quốc tế cách tiếp cận cứng rắn với CHDCND Triều Tiên trong bao lâu nữa; và thứ hai, nếu thậm chí ngay cả khi như vậy, Bình Nhưỡng vẫn không tuân thủ thì bước đi tiếp theo sẽ là gì?

Trong bối cảnh tình hình quốc tế và khu vực nay đã khác, liệu cách tiếp cận an ninh cũ có còn thích hợp? Chiếc ô an ninh hạt nhân của Mỹ có đủ rộng và đưa ra kịp thời để bảo đảm an ninh cho Hàn Quốc hay không? Còn sớm để có câu trả lời, song có một điều rõ ràng là, nếu cách tiếp cận hiện nay về vấn đề hạt nhân Triều Tiên chưa được thay đổi thì tình hình bán đảo Triều Tiên mới chưa thể yên ổn.

Ngọc Hùng

Ngoài trọng tâm đối phó với cuộc khủng hoảng hạt nhân trên bán đảo Triều Tiên, củng cố quan hệ đồng minh song phương, Tổng thống Hàn Quốc cũng thúc giục Mỹ sớm phê chuẩn hiệp định thương mại tự do song phương (FTA) đã được ký kết năm 2007. Tuy nhiên, dư luận cho rằng nhiều khả năng chính quyền Mỹ không sẵn sàng phê chuẩn thỏa thuận này do lo ngại sẽ gây tác động xấu đối với các nhà sản xuất Mỹ, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế chưa phục hồi.