Từ dọa thành thật

Lời đe dọa bắn thử tên lửa đạn đạo mà Triều Tiên đưa ra từ sau vụ thử hạt nhân ngày 25/5 đã thành hiện thực. 5 trong số 7 quả tên lửa rơi trúng mục tiêu, và với tầm bắn từ 400-600km, tên lửa đặt các mục tiêu ở Hàn Quốc trong tầm ngắm. Lại một lần nữa, căng thẳng gia tăng, với nguy cơ chạy đua vũ trang lơ lửng trong khu vực.

Nhưng “tầm ngắm” của tên lửa có vẻ xa hơn, đó là thông điệp được gửi tới nước Mỹ, mãi bên kia bờ Thái Bình Dương, khi nước này đang kỷ niệm Ngày độc lập. Đây cũng có thể là câu trả lời cho những động thái gần đây của Mỹ khi tiến hành theo dõi một chiếc tàu của Triều Tiên nghi chở vũ khí cho Myanmar hay trừng trị các công ty tình nghi giúp Triều Tiên buôn bán vũ khí. Nhà phân tích Daniel Pinkston, thuộc Tổ chức Khủng hoảng quốc tế tại Seoul còn cho rằng các vụ bắn tên lửa này giúp quân đội Triều Tiên kiểm tra lần cuối trước khi phổ biến chúng, vì “khách hàng muốn được đảm bảo về chất lượng và độ tin cậy của sản phẩm”.

Vụ việc cũng có thể là sự “đánh tiếng” của Triều Tiên trong bối cảnh cộng đồng quốc tế đang xúc tiến các cuộc thảo luận để tìm ra biện pháp giải quyết vấn đề tên lửa và hạt nhân của Triều Tiên. Điều này đồng nghĩa với việc Bình Nhưỡng đang phải đối mặt với áp lực ngày một gia tăng. Mỹ đang kêu gọi quốc tế cùng nhau siết chặt việc thực thi lệnh trừng phạt của LHQ đối với Triều Tiên và cùng Trung Quốc thảo luận điều chỉnh các biện pháp trừng phạt. Nhóm G-8 tổ chức một loạt hội nghị với tuyên bố lên án các vụ thử tên lửa và hạt nhân của Triều Tiên “với những lời lẽ mạnh mẽ nhất” và gọi đây là “nguy cơ đối với hòa bình và ổn định của khu vực và thế giới”. Trong tháng 7 này, đối thoại chính sách ba bên Mỹ - Nhật Bản – Trung Quốc sẽ không tránh khỏi chủ đề nóng là Triều Tiên…

Khó xảy ra xung đột lớn

Dù là với lý do gì, thì việc liên tiếp có các vụ bắn tên lửa sau vụ thử hạt nhân, cùng với những tuyên bố cứng rắn về việc sẽ tăng cường sức mạnh hạt nhân, dường như Triều Tiên đang chọn giải pháp leo thang căng thẳng và đối đầu với cả thế giới! Theo nhận định của giới chuyên gia, căng thẳng sẽ âm ỉ kéo dài cho tới hết mùa Hè này và Bình Nhưỡng có thể tiếp tục các động thái như: phóng thử tiếp tên lửa, cả tầm ngắn lẫn đạn đạo, nối lại tất cả các hoạt động ở nhà máy hạt nhân Yongbyon, hay thậm chí có thể tiến hành vụ thử hạt nhân thứ ba với tham vọng sản xuất được bom nguyên tử đủ nhỏ để có thể gắn vào tên lửa.

Mặc dù vậy, hầu hết các kịch bản gây căng thẳng này khó đi đến xung đột lớn vì một cuộc chiến toàn diện sẽ là tự sát đối với Bình Nhưỡng. Cũng chẳng có nước láng giềng nào của Triều Tiên lại muốn nhìn chế độ này sụp đổ để rồi phải “vạ lây” khi hứng dòng người tỵ nạn đổ sang nước họ, gây mất ổn định khu vực. Trong khi đó, khả năng tài chính của Bình Nhưỡng lại có hạn khiến giấc mơ có vũ khí hạt nhân khó thành hiện thực. Theo tính toán sơ bộ, với dân số 24 triệu người, Triều Tiên đã chi ít nhất 700 triệu USD để thực hiện các vụ bắn thử tên lửa và thử hạt nhân, trong lúc người dân nước này đang bị nạn đói đe dọa. Do đó, một kịch bản khác được đưa ra là: tới cuối năm, do quá khó khăn về tài chính, có thể Triều Tiên sẽ tìm cách quay lại các cuộc đàm phán về giải giáp để đổi lấy lương thực.

Giải pháp vũ lực là điều không ai muốn, còn chấp nhận Triều Tiên có hạt nhân đồng nghĩa với việc đối mặt với nguy cơ chạy đua vũ trang tại khu vực. Trong khi đó, các nghị quyết của Hội đồng Bảo an LHQ có thể hữu dụng nhất thời, nhưng nội dung của nó lại được hình thành bởi ý muốn vẫn còn nhiều khác biệt của các cường quốc chủ chốt, nên tính khả thi không cao. Do đó, dù muốn hay không, các bên vẫn phải nỗ lực hướng tới đàm phán, nhất là đàm phán 6 bên. Đây là giải pháp tốt nhất, vì Mỹ một mình không thể giải quyết được vấn đề Triều Tiên, mà phải cần tới các nước liên quan tại khu vực. Đàm phán cũng có thể thỏa mãn được những quan ngại an ninh của Hàn Quốc và Nhật Bản, hai nước không phải là ủy viên thường trực của HĐBA nhưng bị de dọa trực tiếp từ những động thái của Triều Tiên. Còn một khi Bình Nhưỡng lựa chọn giải pháp “một mình một chiến tuyến”, không tham dự tiến trình đàm phán, thì bàn đàm phán 5 bên có khả năng được tính đến để các nước liên quan thống nhất quyết sách.

Kim Đình