Các nhà phân tích cho rằng các cuộc gặp của ông Gemba với giới chức hàng đầu của Nga cho thấy Mátxcơva và Tokyo vẫn chia rẽ sâu sắc về vấn đề 4 hòn đảo tranh chấp nằm ở phía bắc Nhật Bản và không ai muốn nhượng bộ. Mặc dầu vậy, tranh chấp này sẽ không biến thành vật cản trong quan hệ hai nước vì cả hai bên đều nhận thức rõ rằng cãi cọ sẽ không mang lại sự thay đổi trong mối quan hệ mà họ đang cam kết thúc đẩy.
Bởi vậy, theo nhận định của các chuyên gia địa phương, có vẻ như gần đây cả hai phía đang “nhẹ giọng” hơn. Sau cuộc gặp với Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov, ông Gemba nói với các phóng viên rằng hai phía đã nhất trí tổ chức các cuộc đàm phán cấp cao hướng tới việc tìm kiếm giải pháp. Các cuộc đối thoại sẽ ở cấp lãnh đạo như Ngoại trưởng hoặc Thứ trưởng Ngoại giao.
Còn trong cuộc gặp với Tổng thống Vladimir Putin, ông Gemba nói rằng Nhật sẽ chỉ định cựu Thủ tướng Yoshiro Mori làm đặc phái viên giải quyết các tranh chấp này và ông Putin đã cho biết sẵn sàng gặp ông Mori “bất kỳ lúc nào”.
Trong cuộc gặp với các quan chức Nga, ông Gemba nói rằng thỏa thuận giữa hai nước sẽ làm dịu quan hệ và thúc đẩy hợp tác kinh tế song phương. “Tôi tin tưởng rằng qua việc giải quyết vấn đề lãnh thổ và ký hiệp ước hòa bình, Nga sẽ thắt chặt được quan hệ với Nhật Bản, một đối tác tin cậy nhất tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương”. Về phần mình, Tổng thống Putin cũng kêu gọi hai bên tăng cường hợp tác kinh tế, đặc biệt trong lĩnh vực công nghiệp ô tô và ngành năng lượng.
Các nhà phân tích cho rằng, với những thay đổi trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương và một nền kinh tế đầy màu xám sau cuộc khủng hoảng toàn cầu, Tokyo sẽ áp dụng một lập trường thực tiễn hơn trong quan hệ Nhật – Nga về mặt tổng thể nói chung và vấn đề lãnh thổ nói riêng. Nhật sẽ không bám vào vấn đề tranh chấp các hòn đảo mà tập trung nhiều hơn vào những vấn đề quan hệ kinh tế ít nhạy cảm hơn, nơi Mátxcơva và Tokyo có thể dễ dàng tìm lợi ích chung. Theo ông Vyacheslav Amirov, chuyên gia của Trung tâm Nghiên cứu châu Á – Thái Bình Dương thuộc Viện Khoa học Nga, trước đó Ngoại trưởng Gemba đã ngụ ý Tokyo đang cố gắng hòa hợp các nhu cầu chính trị với lợi ích thực tế.
“Lợi ích của Nga và Nhật trong khu vực thường trùng nhau, vì thế cả hai phía chỉ cần thỉnh thoảng vờ như không biết đến các vấn đề ngăn cản họ hợp tác một cách bình thường”, ông Amirov nói.
Phương Nguyên (gt)