Từ lời dạy của Bác

Chủ tịch Hồ Chí Minh không những là nhà ngoại giao, lãnh tụ thiên tài của Đảng, Nhà nước và dân tộc ta, người còn là nhà báo mẫu mực của nước ta. Khi gặp cán bộ Ngoại giao, người thường dặn dò phải học tập để nói và viết phục vụ tốt cho công tác ngoại giao. Còn Thủ tướng Phạm Văn Đồng cũng thường xuyên gặp gỡ và nhắc cán bộ ngoại giao: “Các đồng chí phải viết và biết viết, các đồng chí chỉ giao cho thư ký là không được”.

Công tác trao đổi văn hóa, khoa học giáo dục, thông tin đối ngoại là một trong những trụ cột của nhiệm vụ và hoạt động ngoại giao. Đối với các cơ quan đại diện ta ở nước ngoài, nhiệm vụ thông tin đối ngoại là thường xuyên và quan trọng vì ta phải thông tin, giới thiệu tình hình mọi mặt của đất nước, đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước ta để tranh thủ, vận động nước sở tại hữu nghị và hợp tác với nước ta, đồng thời phải giới thiệu về trong nước những hoạt động và những phát biểu của lãnh đạo, chính khách và nhân dân nước sở tại, những hoạt động hữu nghị giữa hai nước, những thành tích kinh tế, khoa học kỹ thuật, văn hóa của nước sở tại với nhân dân nước ta.

Là cán bộ lâu năm ở ngành ngoại giao, tôi đã cố gắng thực hiện lời dạy của Bác Hồ và cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng, vừa làm công tác ngoại giao vừa viết báo cho các báo như Quốc Tế (nay là Thế Giới & Việt Nam) của Bộ Ngoại giao, Xây dựng Đảng của Ban Tổ chức Trung ương, báo Nhân dân, Tạp chí Cộng sản, báo Lịch sử, các báo Ninh Bình, Hòa Bình… nội dung nói nhiều về tư tưởng và lời dặn dò của Người đối với các nhà ngoại giao, xây dựng ngành ngoại giao theo tư tưởng Hồ Chí Minh. Vì vậy, dịp kỷ niệm 118 năm ngày sinh của Bác (19/5/2008), Nhà xuất bản Lý luận Chính trị đã xuất bản cuốn sách: “Nhà ngoại giao Hoàng Lương, tác phẩm đăng báo”, gồm 30 bài báo được chọn trong số nhiều bài báo của tôi đã đăng các báo trên.

Kỷ niệm viết báo nghiệp dư

Nhân ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/2009), tôi xin chia sẻ với bạn đọc một số kỷ niệm những năm tháng tôi làm ngoại giao đồng thời làm nhà báo. Thời kỳ làm việc ở nước ngoài với 3 nhiệm kỳ đi sứ, ở Ba Lan năm 1955-1960, bạn có phong trào đoàn kết với Việt Nam, nhất là trong dịp Quốc khánh nước ta, Sứ quán phải cung cấp tài liệu và viết bài cho các báo. Tôi nhớ lại năm 1957, Chính phủ Ba Lan hạ tàu thủy, chiếc tàu to nhất đặt tên là Hà Nội để tỏ tình đoàn kết và hữu nghị với Việt Nam, lúc đó tôi là đại biện lâm thời được bạn mời dự lễ hạ thủy tại cảng Guynia. Lúc này tôi đã viết bài gửi về để đăng báo Nhân dân, nói về những hoạt động hạ thủy con tàu mang tên Hà Nội. Năm 1965-1970, khi là Đại sứ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại nước Cộng hòa Hungary, cũng giống như ở Ba Lan, tôi thường xuyên cung cấp tin và bài viết cho báo, đài của nước bạn. Nhân dịp Quốc khánh, tôi viết một số bài, nhất là giới thiệu thành tích giáo dục xóa mù chữ và sản xuất nông nghiệp, chống đói của nhân dân ta. Nhớ lại có lần, tôi viết bài với nhan đề “nhất sĩ nhì nông, nhất nông nhì sĩ”, nói về câu châm ngôn của Việt Nam. Bình thường, Việt Nam coi người sĩ, tức là trí thức, là thứ nhất, nhưng khi đói lại coi nhà nông, coi nông nghiệp và người làm ruộng là thứ nhất. Từ giải thích câu châm ngôn này mà tôi giới thiệu về nông nghiệp, báo nước bạn đăng và hoan nghênh bài báo này, qua đó thấy rõ thành tích nông nghiệp xóa đói của nhân dân ta.

Khi là Đại sứ nước CHXHCN Việt Nam tại nước Cộng hòa Cuba kiêm nhiệm một số nước khác (từ 1983-1988), tôi cùng bộ phận báo chí và các cán bộ thuờng trú của Thông tấn xã Việt Nam tại Havana cung cấp thông tin và tình hình cho nước bạn, nhất là kinh nghiệm đấu tranh chống đế quốc Mỹ xâm lược. Khi là Trưởng đoàn đại biểu của Đảng cộng sản Việt Nam tham dự  các Đại hội đảng Cộng sản Dominica, Argentina, Uruguay và các đảng cầm quyền Jamaica, Guyana, Mexico, tôi đã tranh thủ tiếp xúc giới thiệu với các nước, viết bài đưa tin về những hoạt động này. Đáng chú ý là khi dự Đại hội Đảng Cộng sản Uruguay, bạn tổ chức đưa tôi đi thăm cảng và bảo tàng ở cảng này có ghi cuộc dừng chân của Bác Hồ khi tàu của Pháp dừng ở cảng. Chúng tôi đã viết bài giới thiệu trên báo Nhân Dân những kỷ niệm và tình cảm của nhân dân nước bạn đối với Bác.

Trong thời gian công tác ở trong nước, nhất là từ khi nghỉ hưu, tôi có điều kiện tham gia các hội thảo, các tổng kết của Bộ Ngoại giao, Ban Cán sự Đảng ngoài nước, các tỉnh Hòa Bình và Ninh Bình nên tôi tiếp tục viết báo, viết sách… nhằm ghi lại lịch sử, tham gia tổng kết thực tiễn và rút kinh nghiệm của ngành Ngoại giao, của công tác Đảng ngoài nước, của phong trào cách mạng Hòa Bình và Ninh Bình.     

Hà Nội, tháng 6/2009

Hoàng Lương

Nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao