Thế giới gần như sẽ không biết gì về văn học Việt Nam chỉ với khoảng 570 đầu sách được xuất bản ở nước ngoài như hiện nay. Đây cũng là nguyên nhân khiến sách văn học Việt Nam thường khó tiêu thụ ở nước ngoài. Vấn đề kinh tế, lợi nhuận là một trong những yếu tố khiến nhiều nhà xuất bản ngại ngần khi đầu tư vào sách Việt Nam. Tại Hàn Quốc, nơi Việt Nam có mối quan hệ giao lưu văn hóa rất chặt chẽ, số đầu sách văn học Việt xuất bản ở đây cũng khá ít ỏi. Theo thống kê của GS. Ahn Kyong Hwan (Đại học Chosun), từ 1992 - 2009, chỉ có khoảng 13 đầu sách văn học Việt Nam được dịch và xuất bản tại Hàn Quốc với số lượng hạn chế như: Nhật ký trong tù (2.000 bản năm 2003), Truyện Kiều (1.000 bản năm 2004)...
Như vậy, cần đầu tư kinh phí lập quỹ hỗ trợ văn học dịch? Điều này rất chính đáng bởi lâu nay việc xuất khẩu văn học Việt dường như chỉ là chuyện của riêng dịch giả. Đã đến lúc họ cần được hỗ trợ, cần được giúp đỡ để chỉ chuyên tâm vào việc chuyển ngữ, để không rơi vào tình cảnh lực bất tòng tâm, khi yêu mà không có cách nào chia sẻ tình yêu văn học Việt với những độc giả cùng ước nguyện với mình.
Nói đến việc quảng bá văn học, chưa cần ở đâu xa mà ngay như tại Hội nghị vừa rồi, chúng ta cũng để xảy ra những “lỗ hổng” đáng tiếc. Một yêu cầu khá cơ bản và dễ làm mà phần lớn các dịch giả nước ngoài quan tâm là những bản tóm tắt, những danh mục về tác giả, tác phẩm tiêu biểu giúp họ có được một hình dung sơ bộ về văn học Việt Nam thì phía ta lại quên lãng. Đáng ngạc nhiên hơn, trên quầy trưng bày giới thiệu về sách văn học còn có cả những cuốn sách dạy nấu ăn, sách về kỹ năng sống. Nhiều người chỉ muốn có tờ giới thiệu bằng tiếng Anh tóm tắt về các tác phẩm, tác giả nhưng tại đây, chỉ có một vài Nhà xuất bản có catalogue lại bằng tiếng Việt.
Dù đã có một số website chú trọng về văn học nhưng rõ ràng cần phải quan tâm hơn nữa đến việc quảng bá, tiếp thị văn học qua đường Internet. Ngày nay, giới trẻ trên toàn thế giới chủ yếu tìm hiểu thông tin từ Internet, những tác phẩm gây sốt nhất cũng được lan truyền từ chính hệ thống này. Tuy ít, nhưng cũng đã có một số nhà văn khẳng định được sức sống tác phẩm của mình ở xứ lạ như Nguyễn Huy Thiệp, Lê Minh Khuê, Hồ Anh Thái, Nguyễn Ngọc Thuần, Phan Thị Vàng Anh, Ma Văn Kháng... Thực tế, nền văn học Việt Nam có một lịch sử bề dày và giá trị vô giá, nhưng phải chăng chúng ta vẫn “loay hoay” chưa biết cách làm thế nào để tiếp cận được với bạn bè thế giới?
Nguyễn Thu Hiền