Lượng nắng trung bình 2.200 giờ/năm và cường độ bức xạ cao nhất có thể đến 980W/m2, nhưng việc sử dụng nguồn năng lượng phong phú này ở nước ta còn hạn chế, đặc biệt là việc phổ biến các thiết bị dùng năng lượng mặt trời đến người dân.

Năng lượng của người nghèo

Bếp năng lượng mặt trời (NLMT) kiểu mới gồm có 2 loại: hình hộp và hình parabol. Bếp hình hộp có hộp bằng gỗ hoặc bằng tôn, mặt phản xạ bên trong được làm bằng kim loại nhôm, thép trắng hoặc inox. Bếp parapol có hình bán cầu làm bằng khung kim loại dẫn nhiệt tốt, có hệ thống chân đỡ. Bộ phận quan trọng nhất của bếp là mặt parapol phản xạ được làm bằng kim loại đánh bóng. Bếp nấu parapol thường được dùng để chiên, xào, nấu thức ăn, đặc biệt dùng để chiên, nướng các loại thực phẩm vì nhiệt độ đạt 300-400oC. Ngoài ra, bếp còn có trụ xoay để chỉnh hướng đón ánh sáng mặt trời và một đế đặt nồi nhằm ngăn cách giữa nồi và các bộ phận khác của bếp. 

Hiện nay, phần lớn người dân nông thôn vẫn dùng than, rạ, lá cây, củi để đun nấu. Cách nấu truyền thống này không chỉ làm ô nhiễm không khí mà còn gây ra những bệnh về phổi và mắt. Ngay từ năm 2000, một số bếp đun nấu bằng NLMT đơn giản đã được Tổ chức Solar Serve giới thiệu tại một vài huyện trong tỉnh Quảng Nam. Khi các sản phẩm mới của các nhà khoa học Đại học Đà Nẵng hoàn thiện vào năm 2005 và năm 2007,  đến nay đã có 2.000 bếp NLMT được cấp phát miễn phí cho các hộ nghèo ở miền Trung.

Với tuổi thọ trên 15 năm và giá thành 850.000 đồng/bếp hình hộp và 1,5 triệu đồng/bếp hình parabol, mọi gia đình đều có thể tự mua được. PGS.TS Hoàng Dương Hùng (ảnh trên), Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Bách khoa Đà Nẵng cho rằng: “Việc nâng cao ý thức của người dân về bảo vệ môi trường và làm quen với các thiết bị sử dụng năng lượng mới là rất quan trọng. Theo đánh giá của nhiều người, một chiếc bếp để nấu ăn và đun nước sẽ tiết kiệm được khoảng 100.000 đồng chất đốt/tháng. Các hệ thống này rất thuận tiện trong việc sử dụng, dễ lắp đặt, di chuyển. Đặc biệt, sản phẩm đảm bảo vệ sinh môi trường”.

Làng năng lượng mặt trời

Đây là một trong những dự án mà ông Hùng đang rất chuyên tâm với toàn bộ kinh phí do Solar Serve và TP Đà Nẵng tài trợ. Dự án này hướng đến người dân nghèo khó khăn về chất đốt. Việc sử dụng bếp NLMT đòi hỏi phải thay đổi phong tục tập quán trong việc đun nấu và việc chuẩn bị thực phẩm. Để đạt hiệu quả tốt nhất, tổ chức Solar Serve đã thiết lập một chương trình huấn luyện về cách đun nấu bằng NLMT thông qua các buổi hội thảo, huấn luyện tại nhà, tổ chức nhóm họp và lắng nghe ý kiến của dân. Bên cạnh đó, các thành viên của dự án phải phân tích cho người dân hiểu được những hạn chế trong cách đun nấu truyền thống và những tiện lợi của phương pháp mới.

Mới đây, Làng Bình Kỳ 2, phường Hòa Quý, quận Ngũ Hành Sơn (Đà Nẵng) đã được triển khai với gần 200 hộ dân sử dụng bếp và hệ thống đun nước nóng bằng năng lượng mặt trời. Theo kế hoạch đến năm 2010, Trung tâm Nghiên cứu Thiết bị Áp lực và Năng lượng mới, Đại Học Đà Nẵng dưới sự hỗ trợ của Solar Serve sẽ cung cấp 10.000 bếp năng lượng cho người nghèo tại miền Trung. “Hiện chúng tôi chuyển giao sản phẩm bằng phương pháp hỗ trợ toàn bộ hay một phần cho người sử dụng, ngoài ra người dân có thể tự chế tạo nhân rộng để sử dụng theo thiết kế. Mong muốn của chúng tôi là sản phẩm có thể áp dụng mở rộng cho các vùng, miền trên toàn quốc, đặc biệt là vùng nông thôn, miền núi và hải đảo”, ông Hùng cho biết thêm.

Bạn đọc quan tâm, liên hệ theo địa chỉ: PGS.TS. Hoàng Dương Hùng, Trung tâm Nghiên cứu Thiết bị Áp lực và Năng lượng mới, Đại học Đà Nẵng. ĐT: (84-511) 841238; 0903 503583; E-mail: hdhung@ud.edu.vn.

Tuấn Thanh